ASELSAN, CATS FLIR Sistemi’nin Güncellenmiş Konfigürasyonunu Teslim Ediyor!

Dış görünüş açısından 2016 yılı ilk yarısında teslim edilen ilk sürümüne benzese de yeni konfigürasyonda tüm mimarinin baştan aşağıya değiştirildiği ve optik takımların güncellendiği belirtiliyor. Bu kapsamda ASELSAN mühendisleri üst yönetimin de desteği ile oluşturulan dedike bir ekip ve dedike bir proje yönetimi ile CATS FLIR Sistemini en ince ayrıntısına kadar yeniden ele almış, nerede ne hataların yapıldığı, hangi sorunların yaşandığı görülmüş ve sorunlar giderilmiştir. Edindiğim bilgiye göre 30.000ft+ irtifalar için dahi kalifiye edilen güncellenmiş konfigürasyondaki CATS ile MAM-L mühimmatı 17km menzile kadar büyük bir hassasiyetle desteklenebilmektedir.

CATS EO Keşif, Gözetleme ve Hedefleme Sistemi’nde AselPOD’da olduğu gibi Diyot Pompalı Lazer Mesafe Bulucu ve Hedef İşaretleyici kullanıldığı için AselFLIR-300T’nin aksine 30.000ft ve üzerindeki irtifalarda da hassas hedef işaretlemesi yapılabilmekte. CATS, 120 MiliJul (MiliJoule) seviyesinde bir çıkış enerjisine sahip olan Lazer Hedef İşaretleyici ve Mesafe Ölçer ile donatılmıştır. CATS bu sayede 1.064 nanometre’de 30km’nin üzerinde mesafelerden ölçümleri yapabilmektedir.

Görüşlerine başvurduğum ASELSAN yetkilileri bir soruma cevaben halen CATS Sisteminde kullanılan dedektörler konusunda 5 Batı ve 3 Uzak Doğu firması olmak üzere 8 firma ile çalışıldığını dolayısıyla tek kaynağa bağımlı olmadıkları için olası bir ambargonun kendilerini etkilemeyeceğini ifade ettiler.

Seri üretimine başlanan güncellenmiş konfigürasyondaki CATS (CATS-II olarak da anılmakta) EO Keşif, Gözetleme ve Hedefleme Sistemi halen operasyonel olup BAYKAR SAVUNMA ürünü BAYRAKTAR TB2 SİHA üzerinde hem yurtiçinde hem de yurt dışında görev yapmaktadır. CATS’in AKINCI TİHA üzerindeki entegrasyon çalışmalarına ise devam edilmektedir. Bu kapsamda Ekim ayından itibaren CATS ile donatılmış AKINCI TİHA ile bir dizi atış testinin icra edilmesi planlanmıştır. İlk atışın Ekim ayı ikinci haftasında KGK mühimmatı ile icra edilmesi planlanmıştır. Güncellenmiş konfigürasyondaki CATS, TeknoFest 2021 Festivali kapsamında hem BAYRAKTAR TB2 SİHA üzerinde uçarak görev yapmış, hem de AKINCI TİHA üzerinde yerde sergilenmişti. Diğer yandan BAYKAR SAVUNMA standında sabit bir bölmede CATS FLIR Sistemi sergilenmiş ve elde ettiği termal ve gündüz kamera görüntüsü gimbalin hemen altında bulunan küçük ekrana yansıtılmıştı. yAncak CATS, AKINCI için bir ara çözüm, geçiş dönemi çözümü olarak değerlendirilmekte. ASELSAN, AKINCI TİHA için halen hava aracı üzerinde yer alan CMX-22’in yerini almak üzere ASELFLIR-600 modelini geliştirmektedir. 22 inç çapında gimbale sahip olacak ASELFLIR-600 Sistemi aynı zamanda yine yüksek irtifalarda (30.000ft+) görev icra edebilen TUSAŞ ürünü AKSUNGUR TİHA üzerinde de kullanılabilecektir.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa VARANK’ın geçtiğimiz aylarda ASELSAN tesislerine gerçekleştirdiği ziyaret sırasında kendisine verilen brifingte aylık üretim hızı 4 adet olarak ifade edilmiş ve mevcut gimbal tasarımının 150 knot sürate kadar olan uçuşlarla uyumlu olduğunun altı çizilmişti. ASELSAN Genel Müdürü Haluk GÖRGÜN ise TeknoFest 2021 sırasında Anadolu Ajansı’na verdiği demecinde, “Ayda en az 6 tane üretecek şekilde seri üretim bandımızı hazırladık, üretimimize devam ediyoruz. Yeni nesil kameralara çalışıyoruz, geliştirdiğimiz, tasarladığımız yeni nesil kameralarımız da var,” diye konuşmuştu.

Daha önce İHA ve T129 ATAK platformları için tasarlanan AselFLIR-300T’nin GÖREN İnsanlı Keşif Uçaklarına entegrasyonu sırasında gimbalin yüksek uçuş hızları için uygun servolara sahip olmaması nedeniyle sorun yaşanmıştı. ASELSAN tarafından geliştirme çalışmaları devam eden ve ‘multi-platform’ (hem SİHA, hem de T129 ATAK Helikopterlerinde) bir gimbale sahip olacağı belirtilen ASELFLIR-500C FLIR Sistemi, 350kt’a kadar olan uçuş hızlarına sahip hava araçlarında sorun yaşanmadan kullanılabilecektir. Mevcut takvime göre ASELFLIR-500C prototipi 2022 ılı ortasında hazır olacak, 2022 yılı sonlarında ilk uçuş gerçekleştirilecek ve 2023 ortası gibi uçuşlu test süreci tamamlanacak. Dolayısıyla ASELSAN, IDEF ‘23 Fuarında ASELFLIR-500C’yi hazır bir ürün olarak sergilemeyi hedeflemektedir.

CATS FLIR Sistemi

3-5 mikron bandında çalışan 3’üncü Nesil kızılötesi (IR) kameraya sahip olan CATS (Ortak Diyafram Açıklıklı Hedefleme ve Takip Sistemi) EO Keşif, Gözetleme ve Hedefleme Sistemi, 220mm çapında giriş aynalı ortak optik açıklığa sahiptir. CATS (Ortak Diyafram Açıklıklı Hedefleme Sistemi)’nde; yüksek çözünürlüklü (HD, 1.920 x 1.080) Renkli Gündüz Görüş Kamerası, MWIR dalga boyunda çalışan yüksek çözünürlüklü (640 x 512 piksel detektöre sahip) 3’üncü nesil Kızılötesi (IR) Kamera ve çok dar bakış açılı Düşük Işık Kamerası (DI-NIR, 640 x 480 piksel çözünürlük) için tek bir optik açıklık kullanılmıştır. Zaten sistemin "Common Aperture" yani "Ortak Kullanılan Açıklık" ismi de oradan gelmektedir. Dahili Ataletsel Ölçüm Birimi (IMU)’ne sahip olan CATS’in sistem bileşenleri arasında ayrıca; Internal/In-Flight Boresight, Lazer Hedef İşaretleyici (LD), Lazer Mesafe Ölçer (LRF), Lazer Aydınlatıcı (Illuminator) ve Lazer Noktalayıcı (Pointer) yer alıyor.

CATS üzerinde yer alan ve gimbal üzerinde ilave 1kg ağırlığa yol açan Internal/In-Flight Boresight birimi kullanıcının gimbal üzerindeki optiklerin nişan hattı ayarlarını/kontrollerini uçuş esnasında 1dk içeresinde yapabilmesine imkan tanımaktadır. Edindiğimiz bilgiye göre benzer bir birim halen kullanımda olan CMX-15D FLIR faydalı yüklerinde bulunmadığından nişan hattı kontrolleri için haftada veya iki haftada bir (bu ister kullanıcıdan kullanıcıya değişmekte) gimbalin boresight ayarı için ölçüm maksatlı olarak hava aracından indirilmesi gerekmekte. Ayrıca ölçüm yapan cihazın belli bir çalışma ömrü olduğu için cihazın belli periyodlarla Kanada’ya gönderilmesi gerektiği belirtiliyor. Gimbal üzerinde ilave bir ağırlığa yol açsa da Internal/In-Flight Boresight kullanıcının oldukça beğenisini kazanmış.

Optik açıklıklı sensör penceresi ve cassegrain teleskopik optik tasarımı (tüm dalga boylarını [termal, gündüz, SWIR] aynı giriş penceresinden almakta) ile dar bir hacimde yüksek elektro-optik performans sunmak üzere tasarlanan CATS’in daha önce ağırlığı 59kg olarak verilirken güncellenmiş konfigürasyonunun ağırlığı 55kg olarak açıklandı. ASELFLIR-300T gibi ayrı bir elektronik birimi bulunmayan CATS sadece taret biriminden oluşmaktadır.  

CATS FLIR ile ANKA İHA üzerinde uçuş testleri Mayıs 2017 ile Ağustos 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş ve Eylül 2017’de CATS, ANKA S/İHA üzerinde operasyonlarda da görev almıştı. ASELSAN ile TUSAŞ arasında ANKA-S Projesi Faydalı Yük Alt Sözleşmesi kapsamında 22 Ocak 2014 tarihinde ABD$33.576,675 Milyon değerinde bir sözleşme imzalanmıştı. Sözleşme kapsamında teslimatların 2015-2018 yıllarında yapılması planlanmıştı. Sözleşme kapsamında 25 Eylül 2018 tarihinde Batman’da gerçekleştirilen kabul testleri ile CATS, HvKK envanterine girmişti.

2020 yılında ise güncellenmiş konfigürasyondaki CATS EO Keşif, Gözetleme ve Hedefleme Sistemi BAYRAKTAR TB2 SİHA üzerine entegre edilmiş ve ilk atış testi Kasım 2020’de başarıyla gerçekleştirilmişti. ASELSAN ürünü CATS tarafından aydınlatılan/işaretlenen hedef ROKETSAN ürünü MAM-L akıllı mühimmatı ile başarıyla vurulmuştu.

ASELPOD Da Güncellendi!

Edindiğim bilgiye göre daha önce CATS’de olduğu gibi görüntü stabilizasyonu, lazer işaretlemede titreşim sorunu ve görüntü kalitesi açısından kullanıcı tarafından bir dize eleştiriler dile getirilen ASELPOD Hedefleme Podu da CATS gibi kapsamlı bir iyileştirmeden geçirilmiş ve bahse konu sorunların giderildiği güncellenmiş konfigürasyonu üretilmiştir. Bu kapsamda örneğin podun lazer takip menzili ile LST yani Lazer Nokta İzleme Biriminin performansı iyileştirilmiştir. Ayrıca podda kullanılan algoritmalar ile alan/nokta izleme fonksiyonları iyileştirilirken, gelişen teknolojinin de yardımı ile işlemci kapasitesi artırılmıştır. Kart seviyesinde sağlanan iyileştirmelerle podun görüntü işleme kabiliyeti dolayısıyla kullanıcıya sunduğu görüntü kalitesinde de artışlar sağlanmıştır.

“Sniper Hedefleme Podu ayarında” olduğu ifade edilen ASELPOD’un güncellenmiş konfigürasyonu ile uçuşlu testler yapılmış olup 21 Eylül 2021 itibarıyla pilot raporu beklenilmekteydi. Eğer pilot raporunu müteakip ASELPOD’un güncellenmiş konfigürasyonu onaylanırsa envanterdeki diğer podlar da gerçekleştirilecek bir retrofit çalışması ile aynı seviyeye yükseltilecek.

ASELSAN diğer yandan ASELPOD’un yeni sürümü olan ASELPOD-II üzerinde de ön çalışmalara başlamış durumda. HvKK’nın yeni nesil EO/IR Hedefleme Podu ihtiyacına cevap sunabilmek maksadıyla  2019 yılı başlarında Yeni Nesil EO/IR (Elektro Optik/Kızılötesi) Hedefleme Podu geliştirme proje çalışmalarına başlayan ASELSAN, bu kapsamda 26 Şubat 2020’de SSB ile işbirliği içinde TSK ve diğer güvenlik güçlerinden üst düzey personelin katılımı ile Yeni Nesil EO/IR Hedefleme Podu Geliştirilmesi Çalıştayı düzenlemişti. Edindiğim bilgiye göre ASELPOD-II sahip olacağı data link kabiliyeti ile canlı video görüntülerini indirebilecek (down-link), up-link kabiliyeti ise sadece fotoğraf ve anlık görüntü transferine imkan tanıyacak. Adı ASELPOD-II olsa da tamamen yeni bir tasarıma ve teknolojiye sahip olacağı ifade edilen (bu yüzden mevcut podların o seviyeye yükseltimi mümkün olmayacak) ASELPOD-II, “çok ciddi değişiklikleri bünyesinde barındıracak en son nesil bir hedefleme podu” olarak tasarlanacaktır. İlk ASLEPOD-II prototipinin 3-4 yıl içinde ortaya çıkması bekleniyor.

Başlangıçta 2’inci nesil bir dedektör ile donatılması planlanan ASELPOD, yüksek irtifa, uzun menzil ihtiyacı nedeniyle 3’üncü nesil 3-5 Mikron Orta Dalga (MWIR) bandında çalışan 640x512 piksel (LANTIRN’de 180 piksel taramalı detektör, Sniper Hedefleme Podu’nda ise 640x512 piksel çözünürlükte Focal Plane Staring Array detektör kullanılmakta) çözünürlüklü Odak Düzlemli Dizin (Focal Plane Array-FPA) tipi bir detektöre sahip yerli tasarım bir termal kamera (FLIR), 768x576 piksel siyah beyaz gündüz görüş kamerası (CCD-TV, Geniş ve Dar olmak üzere iki bakış açısına ve Sniper’daki gündüz görüş kamerasından daha yüksek çözünürlüğe sahiptir) ve dört eksende hareket edebilen bir gimbal ile donatılmıştır. ASELPOD’da Sniper ATP Hedefleme Podu’nda olduğu gibi Diyot Pompalı Lazer Mesafe Bulucu ve Hedef İşaretleyici kullanılmaktadır. Böylece ASELPOD ile 20.000ft’in (Flaş Lambalı Lazer için azami çalışma irtifası 25.000ft olarak verilmektedir) üzerindeki irtifalardan hassas hedef işaretlemesi/angajmanı mümkün olabilmekte. Üzerinde aynı zamanda Lazer Nokta İzleme Birimi ve Lazer Aydınlatma Birimi yer alan ASELPOD’un görev irtifası 40.000-45.000ft olarak tahmin edilmektedir.