BMC Power- UTKU ve BATU Projelerinde Kritik Parçalar Yerlileştiriliyor

Savunma ve ticari araç sektöründe gerekli olan yerli ve milli güç gruplarını geliştirmek ve üretmek amacıyla Mart 2017’de kurulan BMC Power, geçtiğimiz dönemde 400bg (VURAN, KİRPİ MRAP aracı üzerinde denendi), 600bg (AZRA, T-Drive, TUĞRA 8x8 Tank Taşıyıcı ve 8x8 ALTUĞ TTZA üzerine takıldı, transmisyon olarak Allison ürünü bir transmisyon kullanıldı), 1.000bg (UTKU, T-Drive) ve 1.500bg (BATU, U-Drive) kapasiteli dizel motorları geliştirip ilk çalışmalarını gerçekleştirerek test aşamasına (laboratuvar ortamında yük ve dayanım testleri) geçmişti. BMC Power, aynı zamanda Yeni Nesil Hafif Zırhlı Araç Projesinde paletli araçlarda kullanılmak üzere geliştirilen ve FIRTINA K/M Obüsleri için de önerilen UTKU Güç Grubu için çapraz tahrikli 1.000bg ve ALTAY AMT Seri Üretim Projesi altında kullanılacak BATU Güç Grubu için de 1.500bg kapasiteli transmisyonlar da geliştirmektedir. 1.000bg kapasiteli transmisyonun ilk çalıştırması yapılıp test aşamasına geçilmişken, Ağustos 2021 itibarıyla BATU güç grubunda kullanılacak 1.500bg kapasiteli transmisyonun ilk çalıştırması yapılmamıştı. IDEF ‘21 Fuarına geniş bir stant ve üretimini gerçekleştirdiği motor ve transmisyonlarla katılan BMC Power, Fuarın ilk günü protokole sergilenen UTKU ve BATU Güç Gruplarını test programında aksama yaşanmaması için diğer günler sergilememiş ve testlerin devam ettiği Arifiye’deki BMC Power Güç Grubu Test Merkezi’ne geri göndermiştir.

Fotoğraf: UTKU 1000BG Transmisyon

BMC Power, halihazırda 4 ayrı motor/güç grubu projesini 4 teknik lider sorumluluğundaki toplam 70 personelden oluşan 4 ayrı teknik ekip ile yürütmektedir. UTKU Projesinde çalışmaların, BATU Projesine kıyasla daha önde gittiğine dikkat çeken BMC Power yetkilileri takvimsel açıdan her iki projede de bir gecikme olmadığının altını çizdiler. Her iki motorun tasarımı da BMC Power tarafından gerçekleştirilmiş olup BMC Power tasarım ekibini güçlendirmek için Ford Otosan’daki ekibi olduğu gibi transfer etmişti. Edindiğim bilgiye göre BMC, hem ALTAY AMT Programı, hem de FIRTINA-II K/M Obüsler (L3Harris ürünü motor ve Allison ürünü transmisyondan oluşan güç grubunun entegrasyonu) için güç grubunun entegrasyonu konusunda konumlandırdığı Arifiye’ye ciddi bir yatırım gerçekleştirmektedir. Bu kapsamda Arifiye’deki BMC Power Güç Grubu Test Merkezi’ne 4 ayrı motor ve hem 1.000bg, hem de 1.500bg transmisyonlar için 4 ayrı motor test dinamometresi kurulmuştur. Diğer yandan üretilen motorlarda mümkün olduğu ölçüde yerli alt sistemler kullanılımkta ve kritik parçalar yerlileştirilmektedir. Edindiğim bilgiye göre halihazırda motorlardaki hiçbir parça ihracat lisansına tabi değil (ITAR Free). Tek yabancı parçanın yakıt enjeksiyon sistemi olduğuna dikkat çeken BMC yetkilileri onun da yerlileştirilmesine yönelik çalışmaların devam ettiğine ve bu konuda yakında bir açıklama yapacaklarına dikkat çektiler. Sıralı motorlarda genelde Allison ürünü transmisyon kullanılırken BMC Power sadece “V” tipi motorlar ve güç grupları için motor ve transmisyon çözümleri geliştirmektedir.

45 tona kadar paletli hafif zırhlı muharebe araçları ve FIRTINA K/M Obüsü (ihracat modelleri) için geliştirilen UTKU Güç Grubunda ve ALTAY AMT için geliştirilen BATU Güç Grubunda İngiliz Ricardo Firması ürünü mühendislik yazılımlarının kullanıldığını ifade eden şirket yetkilileri, UTKU Transmisyonunda İngiliz David Brown Santasalo (DBS, 31 Ekim 2018’de İstanbul Teknopark’da ofis açmıştı) Firmasından teknik destek alınırken, 1.500bg kapasiteli BATU Güç Grubunun ise UTKU Projesinde elde edilen bilgi birikimi (know-how) sayesinde tamamen BMC Power mühendislerinin eseri olduğunu vurguladılar.

Sıralı 6 Silindirli, 12.8 litre hacmindeki 600bg kapasiteli AZRA Dizel Motorunun ilk çalıştırması 2018 yılı ortasında yapılmış ve akabinde hem laboratuvar ortamında (test bench) hem de araç üzerinde (TUĞRA 8x8 Tank Taşıyıcı ve 8x8 ALTUĞ TTZA) test edilen AZRA teslimata hazır durumda. Tork değeri değişen AZRA’nın TUĞRA TTA üzerindeki versiyonu 3.000Nm (1.900rpm) torka sahipken, ALTUĞ 8x8 TTZA üzerindeki versiyonu ise 2.500Nm (1.400rpm) torka sahiptir. Edindiğim bilgiye göre AZRA Dizel Motoru 2021 yılı sonlarında araç üzerinde hizmete girecek.

Fotoğraf: UTKU 1000BG V Tipi Turbo Dizel Motor

Yeni Nesil Hafif Zırhlı Araç Güç Grubu ihtiyacı kapsamında geliştirilen UTKU, 8 silindirli (V8), 16.2 litre hacminde, V tipi, turbo dizel yapıda, su soğutmalı ve 1.000bg azami güce sahip bir motordur. Azami tork değeri 2.700Nm olan UTKU, çapraz tahrikli ‘T’ bağlantı tipinde (T-Drive) dümenleme ve frenleme fonksiyonlu bir transmisyon ile eşleştirilmiştir. İlk çalıştırması 2020 Eylül ayında resmi kabulü ise Aralık 2020’de yapılan UTKU ile Ağustos 2021 itibarıyla dayanım testlerine devam edilmekteydi. Testler sırasında 1.000bg güce ulaşılmıştır.

Seri Üretim Fazı altında imal edilecek ALTAY AMT’larının bir bölümünde yerli tasarım ve üretim bir güç grubunun kullanılması planlanmış ve bu çerçevede Güç Grubu için 13 Haziran 2018 tarihinde SSB ile BMC Power arasında bir sözleşme imzalanmıştı. BMC Power Firması tarafından geliştirilecek en az 1.500bg (1.110kW) azami güce ve en az 4.600Nm azami torka sahip olacak 12 silindirli, V tipi, su soğutmalı turbo dizel V12 dizel motor ve onunla eşleştirilecek ‘U’ bağlantı (U-Drive) tipinde, dümenleme ve frenleme fonksiyonuna sahip çapraz tahrikli bir otomatik transmisyondan (6 ileri ve 2 geri vitese sahip) ve soğutma paketi ile ilgili alt sistemlerden oluşacak ALTAY AMT Güç Grubu’na BATU adı verilmişti. BMC Power yetkililerine göre ilk çalıştırması Ocak 2021’de yapılan motorun SSB yetkililerinin katılımı ile ilk çalıştırma kabulü ise Nisan 2021’de gerçekleştirilmiştir. Ticarileşme takvimi 2024 yılı olarak hedeflenmiş olan BATU Güç Grubunun SSB tarafından tank üzeri kabul testi de yine 2024 yılında gerçekleştirilecektir.

Fotoğraf:  BATU 1500BG U-Drive Motor