FEDAİ Anti-İHA Sistemi ve AURA Yeni Nesil Çok Fonksiyonlu AESA Gözetleme Radarı

5 Ekim günü açılış konuşmalarının ardından alanında uzman konuşmacıların katılımı ile düzenlenen ilk oturumda Anti-Drone Çözümleri ve Kullanılan Radar Sistemleri ele alındı. T.C. Cumhurbaşkanlığı, Savunma Sanayi Başkanlığı (SSB) Elektronik Harp ve Radar Sistemleri Daire Başkanı Ahmet AKYOL’un Moderatörlüğünde gerçekleşen ilk oturumda ASELSAN REHİS Gözetleme Radarları Sistem Mühendisliği Müdürü Dr. Yusuf Bora KARTAL AURA adı verilen Yeni Nesil Çok Fonksiyonlu Gözetleme Radarı, Havelsan İş Geliştirme Müdürü Nezih ŞİŞMAN ise Projede çözüm ortakları olan TRANSVARO ile işbirliği içinde geliştirilen HAVELSAN Entegre İHA Tespit & Savunma Sistemi (HVL-EİTSS) çözümünün bir parçası olan FEDAİ İntihar İHA Sistemi üzerine çarpıcı bilgiler paylaştılar. AURA AESA radarının tripod üzerine yerleştirilmiş birebir ölçekli tek yüzlü versiyonuna ait mock-up ASELSAN standında sergilenmiştir. Her iki ürünün ilk ulusal ve uluslararası (etkinlik çok sayıda yabancı ülke ataşeleri tarafından da takip edilmiştir) lansmanı böylelikle 3’üncü Uluslararası Askeri Radar ve Sınır Güvenliği Zirvesi’nde gerçekleştirilmiştir.

HAVELSAN tarafından çalışmalarına yaklaşık 6 ay önce başlanılan HAVELSAN Entegre İHA Tespit & Savunma Sistemi (HVL-EİTSS), kritik tesisler ve stratejik bölgeler gibi geniş alanların dron ve İHA tehdidine karşı savunması için geliştirilmiştir. Bu kapsamda HVL-EİTSS ile korunacak bölge için elde edilen verilerin durumsal farkındalığın oluşturulması için hızlı ve doğru bir şekilde paylaşımı, operasyonel planlara göre operasyonel taktik resmin oluşturulması, Sensör-Silah eşleştirmesi ve tehdide uygun silahların tahsisi ve tehdit değerlendirme ve karar verme süreçlerine yardımcı altyapıların sağlanması hedeflenmiştir. Kritik Tesisler ve Stratejik Bölgeler için geniş alanların dron tehdidine karşı savunulması için geliştirilen HVL-EİTSS ile katmanlı (Inner Tier, Middle Tier ve Outer Tier) bir savunma mimarisinin teşkil edilmesi planlanmış olup bu kapsamda 10cm çapındaki Mikro Dronlardan, patlayıcı başlıklara sahip kanat açıklığı 2.5m olan Taktik Dronlar, Kamikaze Dronlar ve kanat açıklığı 10m olan Taktik İHA’lara kadar geniş bir yelpazedeki hedeflerin Outer Tier katmanının ötesinde tespit edilerek tahrip edilmesi öncelikli bir hedef olarak belirlenmiştir. HAVELSAN HVL-İETSS çözümünü ilk olarak çalışmalarına bir yıl kadar önce başlanılan ve farklı firmaların çözüm sunduğu İzmir, Aliağa bölgesi için önermiştir. Yaklaşık 3 milyon metrekare’lik bir alanı kapsayan Aliağa bölgesinde petrol rafinerileri yer almakta ancak hemen yakınında yerleşim yerleri de bulunmakta. O açıdan hard-kill sistemlerin söz konusu yerleşim yerlerinin dışında kullanılması önem arz etmekte. Bu kapsamda İnner tier ve kritiklik puanı yüksek bölgelerde kullanımı tehlikeli olan hard-kill çözümlerinin Outer Tier ile Middle Tier arasında veya Outer Tier ötesinde kullanımı önerilmektedir böylelikle ikinci dereceli hasar riski minimize edilir. HVL-EİTSS Fonksiyonel Mimarisi: Sensör Alt-Sistemi (Radar, EO&IR ve RF DF), Önleme Alt-Sistemi (RF Karıştırıcı, FEDAİ İntihar İHA, Elektromanyetik Silah ve Uzaktan Komutalı Silah), Komuta Kontrol Alt-Sistemi (Anti-Drone Uygulaması, Sensör Yönetim Uygulaması ve Drone Veritabanı) ve IT & Ağ Altyapısı (Sunucular, Ethernet Anahtarları, Depolayıcılar ve Operatör Konsolları)’ndan oluşmaktadır.

İHA Tespit Sistemi; TRV/GSR 0802 3D Dron Tespit Radarı (tespit mesafesi 6km+), TRV/Guard 21 EO Sistem (tespit mesafesi 2.3x2.3m bir hedef için 23.4km) ve TRV-LDR-100 LIDAR (tespit mesafesi 2m kanat açıklığına sahip bir dron/İHA için 1km), HRFD-U360 RF Almaç (tespit mesafesi 5km ve üzeri) ve Akustik Dedektör ürünlerinden. İHA Önleme Sistemi ise; RF Karıştırıcı, HPEM İHA Savunma ve FEDAİ İntihar İHA çözümlerinden oluşmakta.

HAVELSAN İş Geliştirme Müdürü Nezih ŞİŞMAN, sunumunda FEDAİ İntihar İHA Sistemini, “ Kanat katlama mekanizmasıyla donatılmış, tüpten fırlatmalı, görüntü tanımalı arayıcı başlığı ile yüksek oranda hedeflenmiş saldırı kabiliyeti sağlayan bir mühimmat sistemi” olarak tanımlamıştır. ŞİŞMAN’ın verdiği bilgilere göre değiştirilebilir arayıcı (seeker) başlıklara ve düşük akustik ize (elektrikli motoru var) sahip FEDAİ, modüler, çoklu fırlatma sistemi ile göreve gönderilebilecek. Paraşütle iniş kabiliyetine sahip FEDAİ, 40km (25 mil) azami menzile ve 1 saat havada kalış süresine sahip olup içerisinde bilyeler yer alan 1.5kg ağırlığında parçacıklı bir harp başlığı ile donatılmıştır. Aralık 2021’de operasyonel olması planlanan FEDAİ İntihar İHA’lar HAVELSAN ürünü taşınabilir Komuta Kontrol Sistemi ile tek tek veya sürü (sistem fırlatma sonrası uçuşunu otonom olarak icra ettiğinden aynı anda 32 FEDAİ’nin kontrol edilebileceği belirtiliyor) halinde kontrol edilebilecektir. İki adet 21.5 inç renkli akrana sahip Komuta Kontrol Sistemi ile Silah, Robotik Kol, EO/IR Kamera, Radar ve LİDAR gibi faydalı yüklerin kontrol ve yönetimi sağlanabilecek.

Sunum sonrası ziyaret ettiğim HAVELSAN standında, FEDAİ İntihar İHA Sistemi ile ilgili biraz daha detaylı bilgi edinme fırsatı buldum. Paylaşılan bilgileri kısaca şu şekilde özetlemek mümkün:

“HAVELSAN, çözüm ortağı olan TRANSVARO tarafından uzun bir süredir üzerinde çalışılan kabiliyetleri merkezi bir komuta kontrol sistemi (yazılımı) ve FEDAİ İntihar İHA ile bütünleştirmiş ve ortaya ağ merkezli/destekli bir kabiliyet olan HAVELSAN Entegre İHA Tespit & Savunma Sistemi (HVL-EİTSS) çözümü çıkmıştır. Ağ Merkezli yapısı sayesinde kullanıcı istediği kadar sensör ve silahı sisteme entegre edebilecek ve dağıtık sistem mimarisi içerisinde kullanabilecek. Böylelikle dron ve İHA tehdidine karşı savunulacak alan daha da genişletebilecek. Sistemde kullanılan haberleşme ağı kriptolu olduğundan dış müdahalelere karşı belli bir korumaya da sahip. Sivil hava trafiği içinde kullanılabilecek HVL-EİTSS çözümü yakın gelecekte mevcut ihbar kontrol sistemi ile de veri paylaşabilecek kabiliyete kavuşturulacak. Halen deneme uçuşları yapılan ve arayüzleri geliştirilen HVL-EİTSS/FEDAİ İntihar İHA Sistemi’nin 2022 yıl başına kadar hazır olması ve ilk prototip sistemin ortaya çıkması planlanmıştır. Konsept kanıtlama prototipi daha sonra ilgili birimlere tanıtılacak ve canlı uçuşlar yapılacak.

Kamikaze Dronlara karşı geliştirilen ve tamamen karbon fiber malzemeden (Yozgatta) imal edilmiş bir gövdeye sahip olan FEDAİ İntihar İHA’nın, tekli veya çoklu (2x8 ve 4x8 olmak üzere araç üzerine yerleştirilebilen iki ayrı lançer versiyonu da mevcut) rampa/lançerden (pnömatik olarak atılmakta ancak 500m olarak planlanan görev irtifasının 2.000m’ye çıkması istenirse bu durumda gövdenin arka tarafına yerleştirilecek itici roket motoru yardımıyla belli bir irtifaya çıkacak ardından kendi elektrikli motorunu çalıştıracak) yerden atılabilen modeli, Stinger gibi omuzdan atılan modeli ve uçak veya helikopterden atılabilen olmak üzere 3 temel modeli bulunacak. Yerden tekli veya çoklu rampa/lançer ile atılan modeli radar güdümlü olarak tasarlanmıştır. Yerdeki 3D radar ile drone/İHA tespit edilmekte, ardından EO süit tespit edilen şeyin hedef olduğunu teyit ediyor ardından hedef ile buluşma koordinatını belirliyor ve bu bilgi FEDAİ’nin otomatik pilotuna yerde yükleniyor. Ardından FEDAİ İntihar İHA belirlenen buluşma koordinatına (FEDAİ’nin görüş hattında [FoV] kalacak nokta) doğru fırlatılıyor. Oto-pilot yardımıyla tahmini buluşma noktasına kadar uçuşunu otomatik gerçekleştiren FEDAİ belli bir mesafeden burun kısmındaki arayıcı başlığını (gündüz/gece ve termal kameralar) aktive ederek hedefi takibe başlıyor. FEDAİ hedefe 50m yaklaştığında LİDAR sistemini çalıştırarak harp başlığını nasıl patlatacağına (tek hedef ise ön tarafında, sürü İHA ise orta kısmında) kendisi karar veriyor. Bu arada HAVELSAN Komuta Kontrol Sistemi hedefi ve EO sistemin görüntülerini alarak kullanıcıya durumsal farkındalık sağlıyor. Gerektiğinde FEDAİ üzerindeki harp başlığı elle de yerden patlatılabiliyor. Bir hedefe iki ayrı FEDAİ’nin atıldığı durumlarda hedefin vurulması durumunda ikinci FEDAİ havada patlatılabiliyor veya paraşütle yere indirilerek yeniden kullanılabiliyor.

ITAR-Free yapıdaki FEDAİ İntihar İHA Sistemi’nde termal kameralar, LİDAR, 3D radar ve oto-pilot yerli ürün olup ticari ürün statüsündeki batarya ve elektrikli motor ise farklı kaynaklardan temin edilebilmekte. Prototip sistemde dışardan temin edilen görüntü işleme kartı ile harp başlığının yerlileştirme çalışmaları ise devam ediyor.”

AURA Yeni Nesil Çok Fonksiyonlu AESA Gözetleme Radarı

ASELSAN REHİS Gözetleme Radarları Sistem Mühendisliği Müdürü Dr. Yusuf Bora KARTAL tarafından ‘Değişen İHA Tehditlerine Karşı Radar Çözüm Mimarileri” başlıklı sunumda ilk kez kamuoyuna tanıtılan AURA Yeni Nesil Çok Fonksiyonlu Gözetleme Radarı, Sınıf 1 (150kg ve altı, Mikro, Mini ve Küçük Dron/İHA), Sınıf 2 (150kg ile 600kg arası, Taktik ve MALE) ve Sınıf 3 (600kg ve üzeri HALE ve Saldırı) tipi Drone/İHA’ları tespit edebilecek şekilde tasarlanmıştır.

Selefi olan ACAR-İHA4030 Radarı’na kıyasla daha pahalı ancak daha uzun menzile ve daha ileri kabiliyetlere sahip olacak AURA AESA sistem mimarisine sahip. Ku-Bantta çalışan ACAR-İHA4030 Radarının operasyonel menzili 7.5km olarak verilirken S-Bant AURA AESA (GaN tabanlı T/R Modülleri olduğunu değerlendiriyorum) Radarı 20km menzile sahip olacak. AURA için DJI Phantom-4 ve Talon gibi Sınıf 1 tipi dronlara karşı tasarım tespit hedefi 5km olarak öngörülmüştür. Stantta görüşme fırsatı bulduğum ASELSAN yetkilisi ACAR için tasarım hedefinin 1km öngörülmesine karşın doğrulanmış hedef tespit performansının 3km’nin üzerinde olduğunu anımsatarak nihai ürün ile icra edilecek testler sonrası 5km’lik rakamın daha da yukarılara çıkabileceğine dikkat çekti. 360 derece dönebilen antene (30rpm) sahip olan ACAR Radarı, 40 derece yükseliş kapsama sağlayabilirken tek yüzlü sabit AESA antene sahip AURA Radarının yanca kapsaması 120 derece, yükseliş kapsaması ise 90 derece olacak.

İlk aşamada erken ikaz maksatlı olarak kurgulanan AURA Radarı Drone/İHA tehdidinden başka hedeflerin de tespitinde kullanılabilecek. Silah Tespit Radarı, C-RAM Radarı, Sınır Gözetleme Radarı ve Drone/İHA Radarı olarak kullanılabilecek AURA’nın, Silah Tespit Radarı konfigürasyonunda yeni geliştirilen artırılmış menzile sahip, 350kg ağırlığındaki L-Band SERHAT Dual HTR kadar menzile sahip olmayacağı ifade edildi. C-RAM Radarı rolünde AURA AESA Radarı roketleri de görebilecek ve 35mm Oerlikon topları için yeterli menzil ve hassasiyette hedef koordinat bilgisi sağlayabilecek. AURA Radarının her bir yüzü 30kg civarı bir ağırlıkta olup 360 derece kapsaması için 3 veya 4 antenli kullanım konfigürasyonu hazırlanabilecektir. 360 derece kapsaması için AURA antenleri ve tripodun toplam ağırlığı 100kg olarak hesaplanmıştır. AURA Radarı’nın 2022 yılı sonu veya 2023 yılı başlarında kullanıma hazır hale gelmesi bekleniyor. AURA Radarının deniz versiyonu ilk kez IDEF ‘21 Fuarında küçük model üzerinden tanıtım yapılan GÖKDENİZ ER CIWS Sistemi üzerinde kullanılacaktır. Döner yapıdaki GÖKDENİZ ER gövdesi üzerinde bağımsız olarak hareket edebilen bir gimbal üzerine yerleştirilmiş EO sensörler, gövdenin önde ve arkada her iki yanında 4 adet AESA anten, ortada ise 11 hücreli bir lançer yer alacak.