``Mi-17 Helikopterine GGG ile Uçuş Kabiliyeti Kazandırılması Projesi Sonunda Yaklaşık 7,5 Milyon Dolar Tasarruf Edilmesi Planlanmaktadır``
Defence Turkey: Söyleşimize Destek Grup Komutanlığının kuruluş yapısı ve bu kapsamda Jandarma Havacılık Başkanlığı bağlısı birliklere sunduğu hizmetler hakkında bilgi alarak başlayabilir miyiz?
J.Plt.Alb. Ruhi YÜKSEL: Destek Grup Komutanlığı kuruluşunda Grup karargâhı, Bakım Komutanlığı, Depo Komutanlığı ve Destek tabur komutanlığı yer almaktadır. Jandarma Havacılık Başkanlığının hava aracı bakım idame, yedek parça tedarik ve lojistik faaliyetleri Destek Grup Komutanlığı tarafından yapılmaktadır. Ayrıca, Destek taburu bünyesinde bulunan hizmet ve muhafız bölükleri ile başkanlığa bağlı tüm bina ve tesislerin işletme ve nöbet hizmetleri yerine getirilmektedir.
Jandarma Havacılık Başkanlığına bağlı ama farklı illerde konuşlu birlikler için merkezden yürütülmesi gereken büyük alım ve tedarik faaliyetleri ile depo komutanlığında bulunması gereken büyük malzeme ve yedek parça depolama faaliyetleri de Destek Grup Komutanlığı tarafından yürütülmektedir. Tüm bu alım ve tedarik faaliyetlerinde mali işlemlerde yine grup komutanlığımız tarafından yerine getirilmektedir.
Jandarma Havacılık Okulu Komutanlığının yürüttüğü eğitim ve öğretim faaliyetlerinde dershane ve eğitim yardımcı malzemeleri ile birlikte pilot ve teknisyenlerin uçuş eğitimlerini kesintisiz yerine getirebilmeleri için temel uçuş helikopteri olan UH-1H helikopterlerinin günlük ve safhalı bakımları bakım komutanlığı tarafından yapılmaktadır. Helikopter uçuşlarında uçuş öğretmenleri ile birlikte uçuşlarının icrası için teknisyen görevlendirmeleri de destek grup komutanlığı tarafından yapılmaktadır. Bugün itibariyle günde yedi helikoptere kadar uçuşa hazır halde bakım faaliyetleri yürütülmektedir. Bir gün öncesinden planlanan eğitim uçuşlarına ertesi sabah saat 09:00’da çıkılmakta ve genellikle 11.45 gibi dönüş yapılmaktadır. Eğer uçuş esnasında veya sonunda herhangi bir arıza meydana gelmemişse yakıt ikmali yapılıp bir sonraki uçuşa hazır vaziyette helikopter park alanına çekilmektedir. Uçuşta pilotlar tarafından veya uçuş sonrası kontrolde teknisyen tarafından herhangi bir arıza veya olumsuzluk tespit edilmişse ilgili bakım ekibi mesai mefhumu gözetmeksizin yetkisi dâhilinde derhal müdahale ederek en kısa zamanda arızanın tespit ve giderilmesini müteakip helikopteri uçuşa hazır hale getirmektedirler. Öğleden sonra 13.30’da tekrar uçuşa çıkılıp 16:30 gibi pilotların motor susturmasını takiben gün sonu bakım ve kontroller yetkileri dâhilinde teknisyenler tarafından yapılıp varsa arıza yine mesaiye bağlı kalmaksızın giderilip bir sonraki uçuşa hazır halde park hangarına helikopterler çekilmektedir.
Burada en can alıcı nokta bakımların kesintisiz yerine getirilmesi hususudur. Yani bizde mesai mevhumu söz konusu değildir, gerekirse gece sabaha kadar bakım faaliyetleri devam eder çünkü bir sonraki güne bu helikopterlerin faal olması hem kurs bütünlüğü hem de kesintisiz uçuş sayesinde planlandığı şekilde eğitim faaliyetlerinin yerine getirilmesi büyük önem arz etmektedir.
Bu anlattıklarım günlük uçuş ve bakım faaliyetlerini ifade etmektedir. Birde meydana gelen büyük arızalar sonucu kısa sürede giderilemeyen veya daha üst bakım yetkisi gerektiren arıza durumları vardır ki bu durumda ilgili hava aracı ağır bakımların yapıldığı Merkezi Bakım Hangarına alınır. Konusunda uzman ihtisaslı teknisyenlerin gerekli müdahaleleri sonrasında uçuşa hazır hale geldiğinde bakım subayı pilotlar tarafından tecrübe uçuşuna müteakip öğretmen ve öğrenci pilotların hizmetine sunulur.
Bu anlattığım tüm bakım faaliyetleri büyük özveri ve azami emniyet kurallarına riayet edilerek yerine getirilir. Aksi takdirde en küçük ihmal veya emniyet kuralına riayette zafiyet büyük maddi ve manevi kayıplara yol açabilir.
Ana prensibimiz sıfır hata ve maksimum emniyet olmasına rağmen birliğimizde veya komşu birliklerde oluşabilecek kaza ve yangınlara müdahale edebilecek, bir itfaiye timi ve meydana gelmesi muhtemel kazalarda enkazdan yaralı kurtarma faaliyetlerini icra etmek için kurtarma aracı ve personeli de Destek Grup Komutanlığı bünyesinde bulunmaktadır.
İtfaiye timimiz yakın birlikler ile mülki sınırlar içerisinde herhangi bir yerde yangın meydana gelebilecek yangınlara söndürme talebi olması halinde müdahale etmektedir. İtfaiyemiz profesyonel itfaiyeci uzman erbaşlarımızdan oluşmakta olup 24 saat esasına göre vardiyalı olarak görev yapmaktadır.
Envanterimize yeni giren Cayrokopterlerin bakım ve idame faaliyetleri de kendi teknisyenlerimiz tarafından yerine getirilmektedir. Ayrıca Cayrokopterler normal benzin ile çalıştığından elimizdeki mevcut tankerler ile yakıt ikmali mümkün olmadığı için kendi imkânlarımızla her biri 1,000 litre kapasiteli iki tane yakıt tankeri tedariki ile bu sorunu en ekonomik şekilde çözmüş bulunmaktayız. Cayrokopterlerin normal benzin ile çalışması uçuş maliyetini inanılmaz derecede ekonomik hale getirmektedir. Yani bir helikopterin saatlik uçuş maliyeti 3.000 USD iken Cayrokopterde bu rakam 35 USD kadar düşmektedir.
O yüzden havadan trafik kontrol ve asayiş denetimlerinde aktif olarak kullanılmaya başlanmış ve uzun yıllar kullanılacağını değerlendirmektedir. Halen envanterimizde 3 adet Cayrokoperler ile toplamda 750 saatlik uçuş icra edilmiş olup bunun 200 saati trafik ve yol kontrol uçuşudur. Bu süreçte Jandarma Havacılık Bakım Personeli tarafından Cayrokopterler üzerinde 6 adet 100 saatlik bakım yapılmıştır. Her bir bakımın maliyeti 300 Euro olarak hesaplanmıştır. Cayrokopter hava araçlarından ikisi Ankara Jandarma Havacılık Başkanlığında, biri ise Aydın Jandarma Filo Komutanlığında görev yapmaktadır.
Defence Turkey: Jandarma Havacılık Başkanlığı envanterindeki King Air B-350 Jandarma İnsanlı Keşif Uçağı (JİKU), Citation C680 Sovereign ve Cayrokopter hava araçları ile gerçekleştirilen toplam uçuş saatleri ve bu hava araçlarına uygulanan bakım faaliyetleri hakkında bilgi verebilir misiniz?
J.Plt.Alb. Ruhi YÜKSEL: 2016 yılına kadar Jandarma Havacılık Başkanlığı envanterinde hiç sabit kanat uçak bulunmamaktaydı. İlk olarak 2016 yılında 3 adet King Air B-350 tipi turboprop uçak havacılık başkanlığı saflarına katılmıştır. Başlangıçta hizmet alımı şeklinde tedarik edilen uçaklar Jandarma Genel Komutanlığının havadan keşif ve gözetleme ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılmaya başlanmış, 3 yıllık hizmet alım sözleşmesi sonunda uçaklar Jandarma Genel Komutanlığı envanterine dâhil edilmiştir. O güne kadar bir tek uçak teknisyeni dahi bulunmayan havacılık başkanlığı TUSAŞ ile imzalanan ikinci hizmet alım sözleşmesinde teknisyen eğitimlerini olmazsa olmaz kabul ederek derhal teknisyen eğitimlerine başlanmıştır. Devam eden sözleşme sürecinde görev başı eğitimleri ile intibak görmüş uçak teknisyenlerine tecrübe kazandırılmış, TUSAŞ ile olan sözleşmenin sona ermesiyle 40 civarında teknisyeni ile bugün B-350’lerin bütün bakımları ve lojistiğini tedarik faaliyetleri dahil tüm idame faaliyetlerini kendi başına yapar hale gelmiştir.
3 adet B-350 JİKU’nun bakım yönetimi 23 Kasım 2022 tarihinde Jandarma Havacılık Başkanlığına geçmiştir. B-350 JİKU’lar ile şirketten bakım hizmeti alımını durduğumuz andan (23 Kasım 2022) itibaren toplamda 1,100 saat uçuş gerçekleştirmiştir. Bu süreçte Jandarma Havacılık Bakım Personeli tarafından B-350’ler üzerinde 5 adet 200 saatlik faz bakımı yapılmıştır. Bu durumda hizmet alımı ile 3500 USA olan saatlik uçuş maliyeti 2000 USA ya kadar düşürülmüştür.
Citation C680 Sovereign Komuta Kontrol Uçağımız 12 Temmuz 2017 tarihinde envantere girmiş olup, bugüne kadar toplam 1,147 saat uçuş icra edilmiştir. Citation uçağı B-350 lere göre daha yüksek performansa sahip ve daha uzun piste ihtiyaç duyduğu için bu operasyonumuzu Esenboğa Meydanında Devlet Hava Meydanlarından protokolle alıp tadil ettiğimiz hangarımızda yürütmekteyiz.
Defence Turkey: Jandarma Havacılık Başkanlığı envanterindeki AB-205 (UH-1H), Mi-17, S-70 ve T129B ATAK Helikopterleri için son dönemde gerçekleştirdiğiniz bakım faaliyetleri hakkında bize neler söyleyebilirsiniz?
J.Plt.Alb. Ruhi YÜKSEL: 2022-2023 yılında UH-1 Helikopterleri için toplam 33 adet Orta Safhalı Bakım ile toplam 13 adet Büyük Safhalı Bakım gerçekleştirilmiştir. Aynı dönemde Mi-17 Helikopterleri için toplamda 4 adet Orta Safhalı Bakım ve 3 adet Büyük Safhalı Bakım gerçekleştirilmiştir. S-70 Helikopterleri için 2022-2023 yılında toplamda 15 adet Orta Safhalı Bakım ve 3 adet Büyük Safhalı Bakım gerçekleştirilmiştir. ATAK Helikopterleri için ise aynı dönemde toplamda 7 adet Orta Safhalı Bakım ile 4 adet Büyük Safhalı Bakım gerçekleştirilmiştir. ATAK Helikopterlerinin bakım faaliyetleri Diyarbakır’da gerçekleştirilmektedir.
Sikorsky helikopterleri için uygulanan bakım periyodları 10, 50, 100, 250 ve 500 saatlik bakımlardan oluşmaktadır. 10 saatlik bakımda helikopterde yağ kaçağı, herhangi bir yerinde çatlak olumsuz bir durum olup olmadığı kontrol edilmektedir. 25 ve 50 saatlik bakımlar ara bakım olarak geçmektedir. 100 saatlik bakımlar biraz daha teferruatlı olmakta ve hava aracının durumuna göre 2 gün sürebilmektedir. Devamında 250 saatlik Orta Safhalı Bakımlarımız yaklaşık 1 hafta sürmektedir. 500 saatlik bakım Büyük Safhalı Bakım olarak icra edilmekte olup yaklaşık bir ay sürmektedir. 500 saatlik bakımda tabiri caizse helikopter en ince ayrıntısına kadar sökülmektedir. Motorları ve palleri başta olmak üzere bütün organlarına ayrılmakta ve bu sistemler hassas bir şekilde kontrole tabi tutulmaktadır. Uçuş yoğunluğuna bağlı olmakla birlikte her bir Sikorsky genelde 1,5 yılda bir 500 saatlik Büyük Safhalı Bakıma alınmaktadır. Mi-17 Helikopterlerinde ise bakım aralığı 25, 50 ve 300 saat olarak gerçekleşmektedir.
Defence Turkey: Mi-17 Helikopterleri üzerinde tamamen birlik imkanları kullanılarak gerçekleştirilen Gece Görüş Gözlüğü (GGG) ile Uçuş Kabiliyeti Kazandırılması Projesinde gelinen son duruma ilişkin bilgi alabilir miyiz?
J.Plt.Alb. Ruhi YÜKSEL: Bu güne kadar GGG ile uçuş sadece S-70 tipi hava araçlarımızla mümkün oluyordu. Son dönemlerde doğal afet arama kurtarma faaliyetlerinin ağırlık kazanması bu imkân ve kabiliyetin artırılması gerekliliğini doğurmuştur. Daha önce sadece gündüz uçuş imkânına sahip Mİ-17 helikopterlerimizin GGG ile uçuşa uyumlu hale getirilmesi maksadıyla tamamen birlik imkânları kullanılarak bir proje başlatıldı. Tamamen kendi personelimizce yapılan bu proje ile envanterdeki 18 helikopterden 15 adedi gece şartlarında uçuşa uyumlu hale getirilmiş ve uçuşlara başlanmıştır. Proje kapsamında; Helikopter başına toplam 248 lamba imalatı ve montajı yapılmış, Sigorta panel etiketleri yeniden imal edilmiştir.
Ayrıca GGG uçuşun olmazsa olmazı dijital radar altimetre ihtiyacı yetenekli bir teknisyenimiz tarafından gece görüşe uyumlu bir dijital radar altimetre üretimi yapılarak giderilmiştir. Bu kapsamda toplamda 108 adet dim/bright ayar potansiyometresinin imalat ve montajı yapılmıştır.
Geriye kalan 3 helikopterimizi de bu yılsonuna kadar tamamlayacağımızı değerlendirmekteyiz. Proje sonunda yaklaşık 7,5 Milyon USA tasarruf edilmesi planlanmaktadır.
Ayrıca bu kabiliyete ilave olarak yangın söndürme uçuşlarında elde edilen tecrübeler sonucunda gündüz veya gece fark etmeksizin su almak için denize veya göle yaklaştığınızda sahip olduğunuz dönü suyu havaya kaldırıyor ve o su direkt helikopterin camlarına geliyordu. Eğer o su tuzluysa sileceği çalıştırdığınızda dönüyle birlikte tuzlu su hemen kuruyor tamamen görüşü kaybetmenize yol açıyordu. Bunu giderebilmek için yine bizim teknisyenlerimizin bir projesiyle Mİ-17 helikopterlerimizde bulunan cam sileceklerine su püskürtme imkânı sağlayan bir düzenek monte edilerek camların suyla yıkanması imkânı kazandırılmıştır
Yangın söndürme uçuşları esnasında dış hava sıcaklığını ölçtüğümüzde 38 - 40 derece olarak görmemize rağmen helikopterin içerisi direkt güneş aldığı için 50 dereceyi aşmaktadır. Yine çok zor bir operasyon olan yangın söndürme uçuşlarından elde edilen tecrübeye istinaden uçuşların vermiş olduğu yorgunluğu azaltmak uçuş konforunu arttırmak maksadıyla Mi-17 Helikopterlerimizin hepsine birer tane mini buzdolabı yerleştirmek suretiyle pilot ve teknisyenlerimizin yoğun uçuş faaliyetlerinde dayanıklılığı arttırılmış bu suretle daha verimli görevler icra etmelerine imkân sağlanmıştır.
Defence Turkey: İnşa faaliyetlerine 23 Kasım 2020’de başlanılan ve 31 Mart 2022 tarihinde resmi açılışı yapılan Türkiye’nin en büyük betonerme bakım hangarı konumundaki Çelik Kanatlar Hangarının sahip olduğu kapasite ve Havacılık Başkanlığına kazandırdığı yeni kabiliyetler hakkında bilgi alabilir miyiz?
J.Plt.Alb. Ruhi YÜKSEL: Çelik Kanatlar Hangarı 3 bölümden oluşmakta olup 18,000 metrekare kapalı alana sahiptir. Zemin artı 3 kattan oluşan Çelik Kanatlar Hangarı aynı anda 18 hava aracını park edecek kapasiteye sahiptir. Orta bölümde 10 tonluk bir vinç bulunmakta olup büyük bakımlar bu bölümde icra edilmektedir. Bu vinç motor ve palleri kaldıracak kapasitede hareketli bir yapıya sahiptir. Diğer iki bölüm ise helikopter park alanı olarak kullanılmaktadır. Ayrıca gövde, motor ve aviyonik branşlarındaki arkadaşların hem oturduğu, hem de malzemelerin bakımların yapılıp arızalarının giderildiği atölyelerimiz bulunmaktadır.
Ayrıca Çelik Kanatlar Hangarımızda 52 adet çalışma ofisi, personel dinlenme salonu, brifing salonu, spor Salonu ve Mescid yer almaktadır.
Eğitim ve kültürel faaliyetlerin icra edildiği 240 kişiyi aynı anda barındırabilen Konferans Salonumuz ve personel yemek salonumuz da en üst katta yer almaktadır. Konferans Salonumuz, 4 dilde aynı anda simultane tercüme yapabilecek yeteneğe ve teknik imkânlara sahiptir.
TOKİ tarafından tam 400 günde tamamlanan Çelik Kanatlar Hangarı son teknolojik imkânlarla donatılmış akıllı bina özelliklerine sahiptir. Hangarımız içerideki hava araçlarının minimum zarar görmesi için gerektiğinde 2 dakikada 1,5 metre köpük dolacak şekilde otomatik yangın söndürme sistemi ile donatılmış durumdadır.
Defence Turkey: Komutanım vakit ayırdığınız için okuyucularımız adına teşekkür eder, çalışmalarınızda başarılar dileriz.
