Türk Kara Havacılığının Dünü & Bugünü
Kara havacılığın temelleri; 01 Haziran 1911 tarihinde Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde teşkil edilen “Tayyare Komisyonu”na dayanmaktadır ve Kara Kuvvetleri Komutanlığınca 1948 yılında Polatlı’da Topçu Sınıfına bağlı “Topçu Tayyareciliği” adı altında bir “Hava Grubu”nun kurulması ile gelişimini hızlandırmıştır. 1957 yılında Hava Grubu, “Kara Ordusu Havacılık Okulu” ismini almış, 1986 yılında Kara Havacılık Sınıfı kurulmuş ve 11 Haziran 1997’de yapılan kadro değişikliği ile Kara Havacılık Okulu tümen seviyesine çıkarılarak “Kara Havacılık Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı” olarak yeniden teşkilatlandırılmıştır.
Kara Havacılık Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı, 15 Ağustos 2003 tarihinde “Kara Havacılık Komutanlığı” adı altında yeniden teşkilatlandırılarak doğrudan Kara Kuvvetleri Komutanlığına bağlanmıştır. Bu kapsamda; daha önce Ordu Komutanlıkları emrinde olan Kara Havacılık Alayları tek bir emir komuta altında toplanmıştır. Bu yeni teşkilatlanma esnasında; Kara Kuvvetleri Eğitim ve Doktrin Komutanlığı (EDOK)’na bağlanan Kara Havacılık Okul Komutanlığı da 2014 yılında Kara Havacılık Komutanlığına bağlanarak o günden itibaren K.K.K.lığı bünyesinde yer alan tüm kara havacılık unsurları tek çatı altında eğitim ve görev faaliyetlerini yürütmektedir.
Başlangıçta, düşman hatlarının havadan gözetlenmesi ve topçu atışlarının havadan tanzimi gibi ihtiyaçlardan doğan Kara Havacılığı; günümüzde İnsansız Hava Aracı Sistemleri (İHAS), sabit ve döner kanatlı hava araçları ile Türk Kara Kuvvetlerine sürat, esneklik, yüksek ateş gücü, istihbarat, kesintisiz lojistik destek, İleri Gözetleme ve Keşif (İGK/ISR ) kabiliyeti sağlamaktadır.
Hava Hücum Harekâtı, kara muharebe kuvvetlerine harekât kabiliyeti sağlamak için helikopterlerin kullanımını içerir. Günümüz modern muharebe sahasının geniş harekât ortamında, özellikle derin harekâtlarda göz önüne alınması gereken bir harekât çeşidi olan Hava Hücum Harekâtı; komutana, düşmanın manevralarına süratle müdahale ve muharebe sahasının her kesiminde inisiyatifini kullanarak süratle harekât yapabilme imkânı vermektedir. Hem gece, hem de gündüz şartlarında yapılabilen, derinlik, çeviklik, ateş gücü ve senkronizasyon prensiplerine uygun olarak icra edilen Hava Hücum Harekatı, zafere ulaşmada komutana çok büyük elastikiyet sağlamaktadır.
İlk döner kanat kabiliyetine Ocak 1958’de 5 adet H-19B Helikopteri ile kavuşan Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), 20 Temmuz 1974 tarihinde gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekâtı öncesinde bir Hava İndirme Tugayını ve bir Piyade Taburunu tüm silah ve personeliyle bir yerden alıp uzak diğer bir yere taşıyabilecek helikopter sayısına ulaşmıştır. Bu sayede Vietnam Savaşı'ndan sonra düzenlenen en büyük Hava Hücum Harekâtı, hiç kayıp verilmeden 77 adet helikopter ile Türkiye’ye 65 km uzaklıktaki Kıbrıs adasına yüzlerce sorti 2'nci Ordu Takviyeli Kara Havacılık Alay Komutanlığı tarafından gerçekleştirilmiştir. Kara Havacılık Birlikleri Kıbrıs Barış Harekâtı’nı şehit ve yaralı vermeden başarıyla tamamlamıştır.
Eğitime verilen büyük önem neticesinde bugün her türlü hava şartında, gündüz ve gece Hava Hücum Harekâtı icra edebilecek seviyeye ulaşmış olan TSK, mevcut kuvvet yapısıyla; bir Kolorduyu ve 5-6 taburluk bir gücü, tüm silah ve gereciyle birlikte gece ve gündüz Hava Hücum Harekâtı ile uzak mesafelerdeki hedeflere (ülke sınırlarının ötesi de dâhil), kısa sürede intikal ettirebilmektedir. TSK Döner Kanat kabiliyetinin önemli bir bölümü; TSK’nin ayrılmaz ve en büyük parçası olan Kara Kuvvetleri Kara Havacılık Komutanlığı tarafından sağlanmaktadır.
Kara Havacılık Komutanlığı, sahip olduğu ateş gücü, çeviklik ve hız ile birlik komutanlarına muharebe gücünü kesin yer ve zamanda süratle toplayarak muharebenin seyrini değiştirme imkânı sağlamaktadır. Kara Havacılık Komutanlığının başlıca görevleri; taarruz helikopterleri ile manevra unsurlarına yakın hava ateş desteği sağlamak, keşif, emniyet ve hava muharebeleri yapmak; genel maksat ve yük helikopterleri ile Hava Hücum Harekâtı, komuta kontrol, hava ulaştırma, arama kurtarma, personel, malzeme, teçhizat ve ikmal maddelerinin nakli, sıhhi tahliye ve lojistik destek faaliyetlerinde bulunmaktır.
Teknolojideki çok hızlı gelişmeler ve yakın çevremizde icra edilen harekâtlardan elde edilen tecrübeler ışığında harekât doktrininde Kara Kuvvetleri anahtar bir rol oynamaktadır. Zaman, mekân ve vasıtalar bakımından üçe ayrılan bu doktrinin uygulanmasında ise, sahip olduğu imkânlar dikkate alındığında, Kara Havacılık Komutanlığı’na çok büyük görevler düşmektedir. Zaman bakımından savaş dışı harekât (Barış, kriz, terörle mücadele), savaş ve savaş sonrası operasyonlarda aktif bir rol oynayan Kara Havacılık Komutanlığı, hava ve geri-yakın-derin bölgelerdeki harekât yeteneği ile muharebe sahasının vazgeçilmez bir unsuru haline gelmiş, sahip olduğu vasıtalar ile de zaferin kazanılmasında Kara Kuvvetleri Komutanlığı (K.K.K.lığı) için bir kuvvet çarpanı olmuştur.
90’lı yılların ilk yarısında Kara Havacılık Komutanlığı envanterine Teröristle Mücadele Harekâtı’nda (TMH)’ gerek personel nakli, gerekse terörist unsurların bertaraf edilmesinde önemli katkı sağlayacak S-70 ve AS-532 Genel Maksat Helikopterleri girmiştir. Yine aynı dönemde envantere kazandırılan AH-1W ve AH-1P Taarruz Helikopterleri ile gece ve gündüz, her türlü meteorolojik şartlarda 24 saat esasına göre TMH yoğun bir şekilde desteklenmiştir. 90’lı yılların sonlarında gerçekleştirilen ilave Genel Maksat ve AK/MAK (SAR/CSAR) helikopterlerinin tedariki ile Kara Havacılık Komutanlığının döner kanat kabiliyetinde önemli bir artış sağlanmıştır. GGG ile on binlerce saatlik uçuş tecrübesi bulunan Kara Havacılık Komutanlığı Pilot ve uçuş ekipleri dünyada tüm yönleri ile gece harekâtı icra edebilen ilk 3 kuvvetten biri olmanın haklı gururunu yaşamaktadır.
Ayrıca, 2023 yılında Kahramanmaraş merkezli yaşanan depremlerinde Kara Havacılık birlikleri arama kurtarma faaliyetlerine katılarak Ankara’dan birçok malzeme ve yardım ekipmanını helikopterlerle deprem bölgelerine taşımış ayrıca yaralıların bölgedeki sağlam hastanelere naklinde aktif görev almıştır. Deprem bölgesinde konuşlanan hava araçları ile özellikle karadan ulaşımı sağlanamayan yerleşim yerlerine ikmal malzemesi taşınmış, personel tahliyesi görevleri icra edilmiştir.
Irak’ın Kuzeyinde icra edilen PENÇE Harekâtları ve Kara Havacılık Birlikleri
Türkiye’nin uluslararası hukuktan kaynaklanan meşru müdafaa hakkı kapsamında terör örgütü unsurlarına karşı 2019 Mayıs ayından bu yana Irak’ın Kuzeyinde icra edilen PENÇE Harekâtları ile Sinat-Haftani’nden Hakurk’a kadar uzanan yaklaşık 300 kilometrelik Türkiye-Irak sınır şeridinde, ortalama 15 ile 30 kilometre derinlikte güvenli hat oluşturulması sağlanmıştır.
PENÇE Harekâtları kapsamında Irak’ın Kuzeyinde sınırımızdan 30-40 km mesafeye konuşlandırılan askeri varlığın hem lojistik destek hem de ihtiyaç duyulduğunda Yakın Hava Desteği ihtiyacı Kara Havacılık Birliklerince karşılanmaktadır. Bu maksatla Türkiye’nin doğusunda konuşlu Kara Havacılık birliklerince çok yüksek bir tempoda helikopter görevi icra edilmekte ve bu uçuşlarda görev alan Genel Maksat ve Yük Helikopterlerine, T-129 ATAK Taarruz Helikopterleri yakın hava desteği sağlamaktadır.
CH-47 Chinook Yük Helikopteri
Kara Kuvvetleri Komutanlığının ihtiyacını karşılamak maksadıyla 2016 yılında Kara Havacılık Komutanlığının envanterine 7 adet CH-47 yük helikopteri alınmıştır.
CH-47 helikopterleri uçuş ekibi iki pilot, iki teknisyen ve bir nişancıdan oluşmaktadır. CH-47 Chinook Yük Helikopterleri üç adede kadar 7,62mm makineli tüfek veya Mini Gun silahı ile donatılabilmektedir.
Boeing CH-47 Chinook çok maksatlı, çift motorlu ve tandem rotorlu bir yük helikopteridir. 170 knot (315 km/saat)’luk azami hızı ile birçok çağdaş genel maksat ve saldırı helikopterinden daha yüksektir. Gövdenin arkasında geniş bir yükleme rampası ve gövde altında üç adet harici yük kancası bulunmaktadır. CH-47 Chinook'un toplam uzunluğu 30,18 m, toplam yüksekliği 5,77 m, rotor çapı 18,29 m ve iki teker arası mesafesi 6,86 m'dir. Gövde 15,87 metre uzunluğunda ve 3,78 metre genişliğindedir. Helikopterin azami kalkış ağırlığı 22.680 kg'dır. Ön ve arka kancaların her biri 7.727 kg'a kadar yük taşıyabilir. Ortadaki kanca yaklaşık 11.800 kg'lık yükleri kaldırabilir. Helikopter, her biri 3.529kW (4.800shp) kalkış gücü üreten iki adet Honeywell T55-L-714A Turboşaft Motoruna sahiptir. Helikopterin üç harici yük kancasında hafif araçlar veya topçu silahları gibi çeşitli yükleri taşınabilmektedir.
CH-47, 2 saat 15 dakika havada kalış süresine sahiptir ancak kabin içerisine yerleştirilen üç adet dâhili yedek yakıt tankı ile havada kalış süresi 4,5 saate kadar uzatılabilir.
2023 Kahramanmaraş depremlerinde Kara Havacılık Komutanlığına ait Ch-47 yük helikopterleri arama kurtarma faaliyetlerine katılarak Ankara’dan birçok malzeme ve yardım ekipmanını helikopterlerle deprem bölgelerine taşımış ayrıca bölgede depremzedelere çadır ve temel ihtiyaç malzemelerinin nakledilmesinde önemli rol oynamışlardır.
CH-47 Chinook ve Havadan Yangınla Mücadele
TSK’nin bir noktadan başka bir noktaya havadan kuvvet aktarım kabiliyetini önemli ölçüde artıran Kara Havacılık Komutanlığı CH-47 Chinook Yük Helikopterleri, aynı zamanda orman yangınlarıyla mücadele görevlerinde de kullanılabilmektedir. Bu göreve yönelik eğitimler alınmıştır.
17 Kasım 2023 tarihinde Defence Turkey Dergisi olarak yangın söndürme kiti ile donatılmış bir CH-47 Chinook Helikopterine binerek icra edilen eğitim uçuşunu başından sonuna takip etme fırsatı bulduk. Güvercinlik Meydanı’ndan kalkışı müteakip ilk olarak Temelli Eğitim Yardımcı Meydanı (Şehit Kara Pilot Üsteğmen Gürcan ULUCAN)’na intikal ettik ve burada kabin içerisinde özel muhafazasında taşınan yangın söndürme kiti teknisyenler tarafından gövde altındaki ana yük kancasına halat ile bağlanmasını izledik. Ardından içinde bulunduğumuz Chinook ile kontrollü bir şekilde havalanarak yakındaki bir su kaynağına gidildi ve Bambi Bucket (Yangın Söndürme Kovası) su ile dolduruldu. Akabinde temsili yangın bölgesine intikal edildi ve su atıldı. Başarıyla tamamlanan görevin ardından yeniden Temelli Eğitim Yardımcı Meydanı’na dönüldü ve yangın söndürme kiti yeniden özel muhafazasının içerisine yerleştirilerek tekrar kabin içerisine taşındı. Eğitim uçuşu Temelli Eğitim Yardımcı Meydanı’ndan havalanan CH-47 Chinook’un yeniden Güvercinlik Meydanı’na teker koyması ile son buldu.
Yangın söndürme kiti; güç kaynağı, batarya, bambi bucket (yangın söndürme kovası), halat ve bu ikisi arasında bağlantıyı ve valfin açılıp kapanmasını sağlayan kumanda kolundan oluşmakta. Yangın bölgesine ulaşıldığında su kaynağından suyu alma esnasında, emergency atma durumlarına karşı hem mekanik hem de elektrik tertibatının hazır olması gerekiyor. Pilotun ikazıyla birlikte yangın söndürme kovası suya daldırılarak suyu almaya başlanır. İstenen miktarda su alındıktan sonra helikopter dikey yükselişe geçer ve uçuşa hazır konuma gelir. Bu esnada yangın bölgesi ya pilotlar tarafından kabindeki uçuş teknisyenine tarif edilir. Uçuş patternine girildiğinde birinci pilot tarafından uçuş teknisyenine yangın bölgesine atma noktasına ne kadar mesafe kaldığı 150 m, 100 m şeklinde bildirilir. Yangın bölgesine vardığında uçuş teknisyeni, yangın söndürme kovası (Bambi Bucket)’nı kontrol ve kumanda eden diğer teknisyene yönlendirme yapar ve atış serbest komutunu verdiğinde ikinci teknisyen kumandaya basarak valfin açılmasını sağlar. Bu esnada valf açılır ve yangın söndürme kovası içerisindeki suyun yangın bölgesine tahliyesi başlar. Yangın bölgesine tamamen su tahliyesi uçuş teknisyeni pilota bilgi verir ve pilot tarafından kaçınma manevrası uygulanır.
CH-47 Chinook Havadan Yangınla Mücadele Görevinde kabinde 3 ila 4 teknisyen taşımaktadır. Uçuşun mahiyetine göre personel sayısı artırılıp azaltabilmekte. Gövde altında askıda yangın söndürme kovası ile uçuş esnasında azami emniyeti sağlayabilmek için birisi gözlemci teknisyen, birisi kontrol ve kumanda eden teknisyeni ve helikopterin sol tarafında sol silahçı denilen bölgede uçan bir diğer teknisyen olmak üzere en az 3 teknisyen ile uçulmakta.
Kara Havacılık ve Simülatör Eğitimi
Muharebe sahasında başarıya doğrudan etki eden faktörlerden birisi de mevcut silah, araç ve gerecin etkin şekilde kullanılabilmiş olmasıdır. Bu ise ancak ve ancak iyi bir eğitimle mümkün olabilmektedir. Gerçek bir sistemin sahip olduğu tüm davranışların sanal gerçeklik (virtual reality) teknolojisi kullanılarak gerçeğe yakın sentetik bir ortamda yaratılmasına imkân tanıyan simülatörler bugün modern ordular için hizmetteki gelişmiş harp silah, araç ve gereçlerini kullanacak personelin eğitiminde vazgeçilmez bir eğitim destek vasıtası haline gelmiş ve yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Özellikle uçak, gemi, tank ve helikopter gibi pahalı ve karmaşık yapıdaki harp silah ve vasıtalarının eğitim sırasında hasar görmemesi ve klasik eğitimde yapılması neredeyse imkânsız (motoru arızalanmış bir helikopterle iniş eğitimi gibi) veya tehlike arz edici birçok eğitimin tehlikesiz ve maliyet etkin bir biçimde verilebilmesine imkân tanıyan simülatörler ayrıca eğitimin hava, zaman ve çevre şartlarına bağlı olmadan gerçeğe en yakın şekilde yapılabilmesine de imkân tanırlar.
Pilotlara gerçeğe yakın bir ortamda uçuş aletlerinin ve seyrüsefer cihazlarının uygun kullanımını, uçuş usullerinin en ekonomik ve emniyetli bir şekilde öğretilmesini sağlayan Uçuş Simülatörleri uçuş eğitiminde; tasarruf, devamlılık, etkinlik, emniyet ve kolaylık sağlamaktadırlar.
Helikopter pilotlarının eğitiminde simülatörlerin önemini daha 1980’li yıllarda kavrayan Kara Kuvvetleri Komutanlığı, bu çerçevede ilk olarak o zamanlar döner kanat kabiliyetinin belkemiğini oluşturan UH-1H Genel Maksat Helikopterlerinde görev yapacak uçucu personelin eğitimlerinde kullanılmak üzere bir UH-1H Uçuş Eğitim Simülatörü ihtiyacı tanımlamış ve 1990 yılında Kara Havacılık Okul Komutanlığı bünyesinde bir UH-1H Simülatör Merkezi kurulmuştur.
Simülatörlerde UH-1 Helikopterlerinde meydana gelebilecek emercensi durum simüle edilebilmektedir. UH-1H Uçuş Eğitim Simülatörleri aynı zamanda uzun yıllar dost ve müttefik ülkelerin pilotlarının eğitimlerinde de kullanılmıştır. Bu kapsamda örneğin Ürdün Kara Kuvvetleri pilotları 2001 yılından itibaren Kara Havacılık Okul Komutanlığında simülatör ile eğitim görmüştür.
2008 yılında kurulan Simülatör ve Tekamül Uçuş Eğitim Komutanlığı’nda bulunan S-70 ve AS-532 helikopteri simülatörlerinin yanı sıra 2019 yılında T-129 ATAK Tam Görev Simülatörü ve biri pilot diğeri silahçı için olmak üzere iki adet T-129 ATAK Kısmi Görev Simülatörü (KGS) hizmete girmiştir. CH-47 Yük Helikopteri için de TGS tedarik çalışmaları devam etmektedir.
Helikopter Eğitim Simülatör Merkezi’ndeki simülatörler birbiriyle entegre durumda çalıştığından gerektiğinde sanal ortamda birlikte taktik uçuşlar yapabiliyorlar. Uçuşların yönetimi ise Helikopter Eğitim Simülatör Merkezi’nde yer alan Taktik Komuta Merkezi’nden sağlanıyor.
KAHOSİM Projesi kapsamında Isparta Kara Havacılık Okulu Simülatör Merkezi Projesi altında Kara Havacılık Komutanlığı ve Kara Havacılık Okul Komutanlığı envanterine giren veya girecek Uçak ve Helikopterler için Tam Görev Simülatörleri, Kısmi Görev Simülatörleri ve Kokpit Prosedürleri Eğiticisi gibi uçuş ve eğitim simülatörleri kurulacaktır.
Helikopter Eğitim Simülatör Merkezi’nde aynı zamanda Cougar pilotlarına S-70 İntibak Kursu da verilmekte. Personelin daha etkin bir şekilde kullanılabilmesi maksadıyla ihtiyaç halinde S-70 Pilotlarına da AS-532 İntibak Kursu veya AS-532 pilotlarına S-70 intibak kursu verilmektedir. Gerçekleştirdiğimiz ziyaret sırasında Helikopter Eğitim Simülatör Merkezi’nde S-70 Helikopter Pilot İntibak Kursu ile AS-532 Helikopteri Pilot İntibak Kursu verilmekteydi. Bu sayede pilotlar hem AS-532, hem de S-70 Helikopterlerinde görev yapabiliyorlar
