DZKK’NIN VAZGEÇİLMEZ UNSURU VE KUVVET ÇARPANI Donanmanın Gören Gözü, İşiten Kulağı, Uzun Kolu ve Güçlü Yumruğu DENİZ HAVA KOMUTANLIĞI
Türk Deniz Kuvvetleri için vazgeçilmez bir unsur ve bir kuvvet çarpanı olarak öne çıkan deniz havacılığının dünü, bugünü ve yarınlara yönelik beklenti ve hedefleri ile devam eden faaliyet ve projeleri üzerine ilk elden bilgi almak ve yürütülen faaliyetleri yerinde görüntülemek üzere Milli Savunma Bakanlığı (MSB)’nın verdiği özel izinle, Kartepe, Kocaeli’ndeki Topel Deniz Hava Ana Üs Komutanlığı’nı 22 Nisan 2021 tarihinde sizler için ziyaret ettik ve tarihe bir not düşebilmek için 2018 Ağustos ayından bugüne Deniz Hava Komutanlığı görevini deruhte eden Tuğamiral Alper YENİEL ile sizler için görüştük.
Defence Turkey: Donanma Komutanlığı’na bağlı bir Komutanlık olan ve envanterindeki yüksek teknoloji ürünü sensör, komuta kontrol ve silah sistemleri ile donatılmış sabit ve döner kanatlı modern insanlı deniz hava vasıtaları ve İnsansız Hava Araçları ile Türk Deniz Kuvvetleri’ne gerek yurtiçinde, gerekse yurtdışında icra ettiği görev ve operasyonlarda ihtiyaç duyduğu havadan keşif gözetleme, Suüstü Harbi (SUH/ASUW) ve Denizaltı Savunma Harbi (DSH/AWS) kabiliyetlerini kazandıran Deniz Hava Komutanlığı’nın Türkiye’deki gelişiminden kısaca söz edebilir misiniz? Bu yıl 107nci kuruluş yıldönümünü kutlayacak Türk Deniz Havacılığı bugüne kadar hangi evrelerden geçmiş, hangi görevlerde deneyerek tecrübe edinmiş ve hangi hava platformlarını kullanmıştır?
Tuğamiral Alper YENİEL: Deniz havacılık tarihi, 1912 yılında Bristol Tayyare Okulu’na uçak makinistliği eğitimi için gönderilen ancak uçmayı çok sevmesi ve bu konudaki yeteneği nedeniyle burada pilotaj eğitimi alan Deniz Çarkçı Üsteğmen Fethi Bey ile başlar.
Deniz Havacılığın ilk hava aracı ise; 16 Haziran 1914 tarihinde tanıtım amacıyla Kadıköy’e uçarak gelen ve rıhtım önünde denize iniş yaparak beğenilmesi sonucu 2.190 Liraya satın alınan Curtiss F-2 uçağıdır. İlk deniz uçağının alınmasından hemen sonra, Deniz Tayyare Mektebi’nin kurulmasına karar verilmiştir. “Deniz Havacılığımızın” kuruluş günü olarak, ilk birliğimiz olan Deniz Tayyare Mektebi’nin 25 Haziran 1914 tarihinde Yeşilköy’de, günümüzde Hava Harp Okulu’nun bulunduğu yerde kuruluşu kabul edilmektedir.
Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla, İstanbul’a getirilmiş olan iki adet “Nieuport 6H” deniz uçağı Deniz Teyyare Mektebi’ne verilmiştir. Bu uçaklar Çanakkale Cephesinde de başarıyla görev yapmışlardır. 1916 yılında Almanya’dan 3 adet “Gotha WD 2” tipi uçak alınarak İstanbul’da 1. Deniz Tayyare Bölüğü kurulmuştur. Daha sonra 2 adet “WD 12” ve 2 adet “WD 13” tipi uçak daha alınarak bu birliğe katılmıştır. 1917 yılında 2. Deniz Tayyare Bölüğü Karadeniz Ereğli’de, 1918 yılında 3. Deniz Tayyare Bölüğü Batum’da kurulmuştur. Müteakip dönemde envantere giren Alman Gotha WD 5-8-15, Hansa Brandenburg NW ve Sablatnig SF5 tipi uçaklar; Ruslardan ele geçen Grigorowich ve İngilizler’den ele geçen Short 184 tipi uçak ile birlikte bu dönemde Osmanlı Deniz Havacılığının sahip olduğu uçak sayısı 19 adet olarak kayıtlara geçmiştir.
Kurtuluş Savaşı boyunca Konya Tayyare İstasyonu’ndan kalkan uçaklar ile mücadeleye katılmış olan Deniz Hava pilotları, büyük başarılar elde etmişlerdir.
1947‘den sonra deniz uçağı ve birliği kalmaması nedeniyle deniz havacılar gemi görevlerine atanmışlardır.
1960’lı yılların sonlarında kuvvetli bir deniz gücüne sahip olmanın gerekliliği bilinciyle Deniz Kuvvetleri Komutanlığı (DzKK)’nın milli ve NATO görevleri doğrultusundaki hedefleri çerçevesinde, iki filodan oluşan Deniz Hava Gücünün tesis edilmesine karar verilmiştir.
Hollanda’dan alınan 4 adet S-2A Tracker tipi uçağın envantere girmesi üzerine, 18 Ekim 1971 tarihinde “301. Deniz Hava Filo Komutanlığı” Etimesgut/Ankara’da kurulmuş, 04 Ağustos 1972 tarihinde ise daha etkin görev yapabilmesi için denize yakın bir meydanda konuşlanması maksadıyla Bandırma 6’ncı Ana Jet Üssü’ne taşınmıştır. Daha sonra alınan 12 adet S-2E tipi uçak ile birlikte 16 uçaklık bir filo haline gelmiştir.
1971 yılında 3 adet AB-204B tipi helikopter alınmasına karar verilmesi üzerine helikopter filosu teşkil edilmesine yönelik hazırlıklar başlamış ve 15 Ağustos 1972 tarihinde Güvercinlik/Ankara’da “Deniz Helikopter Filo Komutanlığı” kurulmuştur. 4 Ekim 1972’de gelen AB-204B Helikopterleri, Türk Deniz Havacılığının ilk döner kanatlı hava araçları olmuşlardır. Bu helikopterler suüstü unsurlarına karşı AS-11/12 Tel Güdümlü Mermi, denizaltılara karşı ise Mk-44 Hafif Torpido ve Mk-54 Su Bombası atma kabiliyetine sahiptiler. Donanmaya ve deniz harekâtına yakın olması amacıyla Deniz Helikopter Filo Komutanlığı 19 Mayıs 1973 tarihinde Cengiz Topel Meydanı’na konuşlanmış ve ismi “351’inci Deniz Helikopter Filosu Komutanlığı olarak değiştirilmiştir. 19 Eylül 1973 tarihinde ise gemiye ilk iniş kalkış gerçekleştirilmiştir.
Kıbrıs Barış Harekâtı boyunca uçaklarımız Antalya meydanından, helikopterlerimiz ise Çiğli Meydanından harekâta destek vererek, keşif ve gözetleme faaliyetlerinde başarıyla görev yapmışlardır.
Hava Kuvvetleri Komutanlığı (HvKK) ile müşterek kullanılan Cengiz Topel Meydanı 14 Temmuz 1976 tarihinde DzKK’na kullanımına devredilmiş, Bandırma’da bulunan 301’inci Deniz Hava Filosunun konuşlanmasıyla 4 Ağustos 1974 tarihinde Deniz Hava Üs Komutanlığı kurulmuştur.
1991 yılında meydan gelen Körfez Krizi süresince Antalya Meydanı’na ve gemilere konuşlu olarak bölgede görev yapılmıştır. Ekim 1993 ve Ağustos 1995 yılları arasında Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki iç güvenlik harekâtının desteklenmesi maksadıyla 26 deniz helikopter pilotu Jandarma Genel Komutanlığı envanterindeki UH-1 ve Mi-17 Helikopterleri ile görev yaparak üstün başarı göstermişlerdir.
2001 yılından itibaren Deniz Havacılığı, envantere giren P-235 Deniz Karakol (D/K) Uçakları ve Sikorsky SH-70 Helikopterleri ile gemilere ve karaya istinaden icra ettiği Denizaltı ve Suüstü Harbi kabiliyetini üst seviyelere taşımıştır. Gemilere ve karaya dayalı olarak hâlihazırda görev icra eden 24 SH-70 ve 9 AB-212 SUH helikopteri aynı zamanda Deniz Hava Eğitim Merkezi bünyesinde yer alan Deniz Tayyare Uçuş Okulu’nda helikopter pilotu yetiştirilmesi için de kullanılmaktadır.
MELTEM Projeleri kapsamında şu ana kadar envanterimize 6 P-235 D/K, 2 P-72 D/K ve 3 C-72 Genel Maksat Uçağı kazandırılmıştır. Hâlihazırda teslimat aşaması devam eden proje kapsamında 2022 yılı başına kadar 4 P-72 Deniz Karakol Uçağı daha Deniz Hava Komutanlığı bünyesine kazandırılacaktır. Böylelikle; 6’sı P-235 6’sı P-72 olmak üzere toplam 12 Deniz Karakol Uçağı ile 3 C-72 Genel Maksat Uçağı mavi vatanımızın korunmasına büyük katkı sağlayacaktır.
Ayrıca, deniz hava harekâtının milli ve yerli imkânlarla üretilen İnsansız Hava Araçları (İHA) ile desteklenmesi maksadıyla başlatılan İHA Projeleri kapsamında, 2018-2021 yılları arasında 10 adet Bayraktar TB2 ve 6 adet ANKA B İHA Deniz Hava Komutanlığına kazandırılmıştır. 2023 yılına kadar temin edilecek ilave 21 adet sistem ile birlikte İHA/SİHA sayımız 37’ye ulaşacaktır.
Deniz Kuvvetleri Komutanlığı vazgeçilmez unsuru ve kuvvet çarpanı olarak öne çıkan deniz havacılığı bugün sahip olduğu yüksek eğitim ve motivasyon sahibi personeli ile yüksek teknoloji ürünü komuta kontrol ve silah sistemlerine sahip insanlı ve insansız deniz hava vasıtalarıyla Mavi Vatanda deniz hak ve menfaatlerimizin korunmasında düşmana korku dosta güven veren seçkin bir birlik olarak kendisine tevdi edilen tüm görevleri gece gündüz, yaz kış demeden emniyetli bir şekilde icra etmektedir.
Defence Turkey: Kocaeli’nin Kartepe ilçesinde yer alan Cengiz Topel Üssü’nde konuşlu Deniz Hava Komutanlığı’nın mevcut kuruluş ve teşkilat yapısı ile emrinde bulunan Deniz Havacılık birlikleri/Filoları, Hava Üsleri ve Helipedler hakkında bilgi verebilir misiniz?
Tuğa. Alper YENİEL: Türk Donanması; ana vatanımızın mavi sularında huzur ve güven ortamının devamlı surette tesis edilebilmesi için tüm unsurları ve her bir personeli ile fedakârca ve sadakatle görev yapmaktadır. Deniz Hava Komutanlığı, yüce milletimizin sağladığı imkânlar neticesinde sahip olduğu “her geçen gün daha da millileşen” üstün hava araçları ve bunlar üzerindeki etkin görev ve harp sistemleri ile Donanmamızın adeta gören gözü, işiten kulağı, uzun kolu ve güçlü yumruğudur.
Deniz Hava Komutanlığı bu gücünü halihazırda; Topel Deniz Hava Ana Üs Komutanlığı merkez olmak üzere, Çanakkale ve Dalaman Deniz Hava Üs Komutanlıkları ile Geçitkale/KKTC Dz. Hv. Meydan Komutanlığı’nda konuşlu olarak, envanterindeki Deniz Karakol Uçakları, Deniz Helikopterleri, gelişmiş İHA ve SİHA’ları, Genel Maksat Uçakları ve Eğitim Uçakları ile etkin bir şekilde kullanmaktadır.
Topel Deniz Hava Ana Üs Komutanlığı; Deniz Hava Komutanlığı’nın “Harekât, Eğitim, Lojistik ve Bakım” faaliyetlerinin entegre olarak yürütüldüğü merkezidir. Ana Üssümüzde; pilot eğitimleri başta olmak üzere, Komutanlığımızda görev alacak personelin “temelleri 1914 yılında atılan Deniz Tayyare Uçuş Okulunu da bünyesinde barındıran Deniz Hava Eğitim Merkezi Komutanlığı çatısı altında” yetiştirilmesi için yoğun gayret sarf edilmekte, farklı tip ve özellikte birçok hava aracının bakım/onarım faaliyetleri “Ana Bakım Komutanlığı” marifetiyle en üst seviyede yapılmakta, yine hava araçlarının idame ve işletmesi için gerekli olan tüm lojistik destek hizmetleri merkezi olarak “Malzeme Yönetim Komutanlığı” tarafından yürütülmektedir. Harcanan emeklerin karşılığı olarak yetiştirilen personelimiz ve daima yüksek hazırlık durumunda tutulan hava araçlarımız, mavi vatanımızda ve daha ötesindeki ilgi sahalarımızda görevlerine etkinlikle devam etmektedir.
Çanakkale ve Dalaman Deniz Hava Üs Komutanlıklarımız ise, merkezimizdeki bu gücümüzü coğrafi olarak yayarak süratli bir şekilde çevre denizlerimize ulaştırmak ve mavi vatanımızın sınırlarını korumak için her türlü alt ve üst yapıları ile tesis edilmiş, nitelikli personel ve modern hava araçları ile donatılmış güçlü harekât birliklerimizdir. Anılan Üslerimiz deniz hava araçlarımız için bir konuş yeri olmakla beraber, dost ülkelerle yapılan müşterek faaliyetlere de ev sahipliği yapmaktadırlar. Özellikle; DzKK’lığımızın himayesinde her sene gerçekleştirilen “Mavi Balina” Davet Tatbikatlarında, başta ABD ve kardeş ülke Pakistan olmak üzere diğer ülkelere ait deniz hava araçları ile personeli “Dalaman Deniz Hava Üs Komutanlığında” memnuniyetle ağırlanmaktadır.
Benzer şekilde, 2019 yılı itibariyle Geçitkale/KKTC’de kurulan Geçitkale Deniz Hava Meydan Komutanlığımız, Doğu Akdeniz’de icra edilen İHA/SİHA uçuşlarımız için yeni bir merkez haline gelmiştir. Bahse konu birliğimiz, görevlendirilen personeli ve tahsis edilen üstün nitelikli Türk SİHA’ları ile her geçen gün gelişimine ve etkinliğini artırmaya devam etmektedir.
Son olarak Aksaz ve İstanbul’da bulunan HELİPED’lerin kullanılmasına görev odaklı olarak devam edilmektedir.
Defence Turkey: Bugün dünya genelinde 7 denizde varlık gösteren Donanmamızın göz bebeği ve çok önemli bir kuvvet çarpanı olan Deniz Hava Komutanlığı, geçmişi 1914’lere dayanan zengin tarihi birikimi, yüksek eğitim ve motivasyon sahibi personeli ve gerek suüstü, gerekse sualtı tehditleriyle başa çıkabilecek modern hava vasıtalarıyla dünya denizlerinde harekat icra edebilen, esnek ve seçkin bir güç olarak dikkat çekmektedir. Türk Deniz Havacılığının ruhunu oluşturan personel (pilotlar ve uçuş teknisyenleri) Deniz Havacı olmak için ne gibi bir eğitim sürecinden geçirilmektedir? Bu çerçevede verilen Temel ve Harbe Hazırlık Eğitimleri kaç ay sürmekte ve kaç sorti uçuş yapılmakta (fiziki ve simülasyon ortamında)?
Tuğa. Alper YENİEL: Deniz Hava Eğitim Merkezi Komutanlığında, Deniz Hava Komutanlığı bünyesinde görev yapmakta olan;
Pilotlar için Tip İntibak Eğitimleri, Taktik Koordine ve S/S Subayı, Uçuş Operatörü ve Uçuş Teknisyenleri için İhtisas Kursları ve Tip İntibak Eğitimleri, U/B Subay ve Astsubayları için Temel Kurs ve İhtisas Eğitimleri verilmekte, Pilot, Taktik Koordine ve S/S Subayı, Uçuş Operatörü ve Uçuş Teknisyenlerinin yıllık uçuş kontrolleri yapılmaktadır. Ayrıca Deniz Hava Eğitim Merkezi Komutanlığı bünyesindeki Deniz Tayyare Uçuş Okulu Komutanlığında, Helikopter Pilotu yetiştirilmekte, uçak pilotu yetiştirilmesine ise 2021 yılının son çeyreğinde başlaması planlanmaktadır.
Helikopter Pilotaj Eğitimi kapsamında; Helikopter pilot adaylarına 12 aylık süre içinde 1.355 saat yer dersi ile birlikte toplam 140 saat (95 saat helikopter ile fiili, 45 saat simülatör ile) uçuş eğitimi verilmektedir. Deniz Tayyare Uçuş Okulu bünyesinde verilen pilotaj eğitimleri sayesinde; aday pilotların deniz havacılık nosyonuna sahip, uluslararası standartlarda uçuş yapabilen, gelişen askeri ve sivil havacılık teknolojisindeki yenilikleri takip ederek kendilerini sürekli yenileyen, yüksek uçuş emniyeti hassasiyetinde görev yapmanın bilincinde deniz havacılar olarak yetiştirilmeleri hedeflenmektedir.
Deniz Hava Eğitim Merkezinde verilen diğer eğitimler ise;
SH-70 Helikopteri Tip İntibak Eğitimi; 168 saat yer dersi sonrasında, 23 sorti fiili helikopter ile, 21 sorti simülatör ile olmak üzere toplam 44 sorti uçuş eğitimi 6 aylık süre içinde,
P-235 Tip İntibak Eğitimi; 150 saat yer dersi sonrasında, 23 sorti uçuş eğitimi 5 aylık süre içinde,
P-72 Tip İntibak Eğitimi; 150 saat yer dersi sonrasında, 23 sorti uçuş eğitimi 5 aylık süre içinde,
Taktik Koordine ve S/S Subayı İhtisas Kursu; 680 saat yer dersi sonrasında, 10 sorti fiili uçak ile, 8 sorti simülatör ile olmak üzere toplam 18 sorti uçuş eğitimi 7 aylık süre içinde,
Uçuş Operatörü İhtisas Kursu; 480 saat yer dersi sonrasında, 10 sorti fiili uçak ile, 8 sorti simülatör ile olmak üzere toplam 18 sorti uçuş eğitimi 6 aylık süre içinde,
Uçuş Teknisyeni İhtisas Kursu; 680 saat yer dersi sonrasında, 21 sorti uçuş eğitimi 7 aylık süre içinde, verilmektedir.
Bakım Subayı-Astsubayı Eğitimleri kapsamında ise; Deniz Hava Komutanlığına bağlı tüm bakım birimlerinin ihtiyaç duyduğu,
Uçak Bakım Subayı kursiyerlere; 544 ders saati teorik eğitim, 296 ders saati uygulamalı eğitim olmak üzere toplam 840 ders saati eğitim 6 aylık süre içinde,
Uçak Bakım Astsubayı kursiyerlere; 725 ders saati teorik eğitim, 850 ders saati uygulamalı eğitim olmak üzere toplam 1.575 ders saati eğitim 10 aylık süre içinde verilmektedir.
Defence Turkey: Topel Deniz Hava Ana Üs Komutanlığı’nda yer alan Deniz Hava Eğitim Merkezi’nde personele ne gibi eğitimler verilmektedir? 2010 yılı sonlarında hizmete giren ve genelde İntibak ve Harbe Hazırlık Eğitimlerinde kullanılan HELSİM Simülatörü ile bugüne kadar kaç saat/sorti uçuş yapılmış ve kaç pilot ile radar/sonar operatörü eğitim görmüştür? Simülatörlerin modernizasyonu veya sayısının artırılması gündemde midir?
Tuğa. Alper YENİEL: Deniz Hava Eğitim Merkezi’nin görevi; meslek hayatlarına yeni başlayan Pilot, Taktik Koordine ve Seyrüsefer Subayı, Uçuş Operatörü ve Uçuş Teknisyenleri ile Bakım Subay ve Astsubaylarına Temel Eğitimlerini sağlamak, meslek hayatlarına devam eden personele ise gelişen teknolojiler paralelinde mesleki gelişimleri amacıyla İntibak ve İhtisas Kursları vasıtasıyla ilave eğitimler vermek ve uçucu personelin mesleki standardizasyonlarını sağlamaktır.
Bu görevlerin icrasında en önemli yardımcılarımızdan biri de geçtiğimiz günlerde 10.000 uçuş saatini tamamlayan HELSİM olarak adlandırılan SH-70 Helikopteri Tam ve Kısmi Uçuş Simülatörleridir.
Bu simülatörler; Temel Pilotaj Eğitimleri, Taktik ve Akustik Sensör Operatörü İhtisas Kursları, Tip İntibak Eğitimleri ve Yıllık Uçuş Kontrollerinde kullanılmakta olup 2010 yılından bugüne yaklaşık 87 pilota 3.335 sorti 5.589 saat uçuş ile temel pilotaj ve intibak eğitimleri, 75 operatöre ise 2.663 sorti 4.648 saat uçuş ile radar/sonar operatörü intibak eğitimleri etkinlikle verilmiştir.
Ayrıca, 1 adet P-72 Tam Uçuş ve 1 adet P-235 Kısmi Simülatörlerinin tedariki projesi, DEKASİM (Deniz Karakol Uçağı Simülatörü) adı altında devam etmektedir.
Defence Turkey: İnsansız Hava Araçları (İHA)’nın Türk Deniz Havacılığı içindeki yeri ve kullanım konsepti hakkında bilgi verebilir misiniz?
Tuğa. Alper YENİEL: Envantere girmesiyle birlikte, İnsansız Hava Aracı sistemleri Türk Deniz Kuvvetleri muharebe yeteneği ve Deniz Havacılığı için kuvvet çarpanı haline gelmiştir. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı tarafından İHA’lar öncelikle Tanımlanmış Deniz Resminin tesis ve idamesi, hedef istihbaratı üretimi, kriz/harp zamanlarında taktik ve operatif seviyede planlı/dinamik hedefleme, Amfibi Harekât, kritik bir bölgenin/platformun daimi şekilde gözetlenmesi, Savaş Dışı Harekât ve Arama Kurtarma destek faaliyeti gibi görevlerin icrasında etkin olarak kullanılmaktadır.
Hâlihazırda 2-3 İHA, Mavi Vatanın keşif ve gözetlenmesi kapsamında 7 gün 24 saat esasına göre uçuş icra etmektedir.
Defence Turkey: Deniz Hava Komutanlığı emrinde görev yapan ANKA ve BAYRAKTAR İHA/SİHA Sistemleri ile Deniz Hava Komutanlığı’na ne gibi ilave kabiliyetler kazandırılmıştır? Söz konusu İHA’larla bugüne kadar kaç saat/sorti uçuş icra edildiği hakkında bilgi alabilir miyiz?
Tuğa. Alper YENİEL: İHA’lar sahip oldukları elektro-optik kamera, radar, silah sistemleri ve uzun süre havada kalış yetenekleri ile gerçek zamanlı hedef tespiti sayesinde karar verici makamlara muharebenin gidişatını değiştirme kabiliyetini sunmaktadır.
Bu kapsamda; envanterimizde bulunan İHA Sistemleri (İHAS), istihbarat-keşif-gözetleme görevlerine ayrı bir anlam kazandırmış olup, deniz yetki alanlarımızda Operatif ve Taktik Komutanların görevini kolaylaştırmış, daha az kuvvet gereksinimi ile birliklerin daha etkin görev yapmasına imkân sağlamıştır.
Ayrıca, 2019 ve 2021 yıllarında kara ve deniz hedeflerine 15 km mesafeden milli ve yerli mühimmat ile yapılan atışlarda hedefler tam isabetle vurularak imha edilmiş, dosta güven düşmana korku verilmiştir.
İHAS Filolarımız 2018 yılından bugüne kadar 25.000 saatin üzerinde uçuş gerçekleştirmiştir.
Defence Turkey: ANKA ve BAYRAKTAR İHA/SİHA Sistemlerinde görev yapan mürettebat (pilot ve sensör operatörleri) için uygulanan eğitim programı hakkında bilgi alabilir miyiz?
Tuğa. Alper YENİEL: İHA/SİHA sistemlerinde görev yapan personel teorik ve uygulamalı olarak 4 ila 6 ay arasındaki temel eğitimlerini tamamlayarak, atandıkları birliklerde 50 saat uçuş ve 5’er adet iniş ve kalkış eğitimleri ile Harbe Hazır hale gelmektedir.
Defence Turkey: Daha önce Anadolu Amfibi Hücum Gemisi (LHD)’nde F-35B Müşterek Taarruz Uçaklarının konuşlandırılması planlanmış hatta bu kapsamda iki pilotun eğitimlerine başlanılmıştı. Ancak Türkiye’nin F-35 MTU/JSF Programından Temmuz 2019’da çıkarılması sonrasında Anadolu LHD gemisinin bir İHA/SİHA Gemisine dönüştürülmesi seçeneği gündeme gelmiş ve çalışmalara başlanılmıştır. Deniz Hava Komutanlığının bu konuya bakışı ve bir İHA/SİHA Gemisi olarak LHD Anadolu’nun ne ölçüde verimli ve etkin görev yapabileceği hakkında bir değerlendirmenizi alabilir miyiz?
Tuğa. Alper YENİEL: Sizin de belirttiğiniz üzere LHD Anadolu Amfibi Hücum Gemisinde daha önce F-35B Müşterek Taarruz Uçaklarının konuşlandırılması planlanmış ve bu kapsamda 2 pilotun eğitimlerine başlanılmıştı. Ancak gelinen aşamada kendi ihtiyaçlarımıza yönelik alternatif çözüm metotları üzerinde çalışılmaktadır. Bu seçeneklerden biri de LHD Anadolu üzerine çok sayıda İHA/SİHA konuşlandırılmasıdır.
Bu kapsamda yerli firmalar tarafından çalışmalara başlanılmış, taşıma kapasitesi daha yüksek, yerli motor ve faydalı yükleri bulunan SİHA’ların üretilmesi hedeflenilmiştir. Bahse konu SİHA’lar mevcut SİHA’lara nazaran daha kısa mesafeden havalanabilecek ve kısa duruş mesafesine sahip olacaktır.
SİHA’ların LHD Anadolu’dan kontrol edilmesi sayesinde çok daha uzun menzillerden harekatın icrası söz konusu olacak, geniş deniz alanlarının gözetlenmesi ve amfibi harekâtın desteklenmesine büyük katkı sağlayacaktır.
Defence Turkey: Deniz Havacılığı, DzKK’nın önemli bir unsuru olmakla birlikte bugün muharebe gücünün hesaplanmasında ayrı bir kuvvet çarpanı olarak da mütalaa edilmektedir. Deniz Havacılığının Türk Deniz Kuvvetleri içindeki yeri, misyonu ve vizyonu hakkında neler söyleyebilirsiniz?
Tuğa. Alper YENİEL: Ülkemiz; 8.333 km kıyı şeridi ve 3 tarafını çeviren denizler ile tam anlamıyla bir deniz ülkesi konumundadır. “Mavi Vatan” doktrini sayesinde önemi daha fazla anlaşılan deniz yetki alanlarımıza sahip çıkılması, ülkemiz hak ve menfaatlerinin korunabilmesi açısından son derece önemlidir. Bu perspektiften bakıldığında 462.000 km² alana sahip deniz ülkemizin savunulması Deniz Kuvvetleri Komutanlığının görev sorumluluklarının başında gelmektedir. Bu sorumluluğun gereklerini yerine getirmek için, ihtiyaç duyulan deniz harekâtının karasularımızın çok daha ötesinde başlaması gerektiği aşikârdır. Çünkü gelişen teknolojiler ve çok katmanlı harbin bir sonucu olarak artık tehditler ufuk ötesinden beklenmektedir.
Bu şartlar altında, çevre denizlerimizde 365 gün ve 24 saat esasına göre alan hâkimiyeti sağlayabilmemiz ve olası tehditlere karşı hazırlık seviyemizi en üst seviyede tutabilmemiz için, son teknoloji sistem ve silahlarla donatılmış, yüksek bilgi seviyesine sahip donanımlı personelimiz tarafından kullanılan deniz hava vasıtaları bizim en önemli gücümüzü oluşturmaktadır.
Türk Deniz Kuvvetleri bu sebeplerle 1970’li yıllardan itibaren Deniz Havacılığın geliştirilmesine büyük önem göstermiş ve Büyük Türk Denizcisi Barbaros Hayrettin Paşa’nın söylediği gibi “Denizlere Hâkim Olan Cihana Hâkim Olur” anlayışını, Ulu önder Mustafa Kemal ATATÜRK’ün “İstikbal Göklerdedir” hedefi ile birleştirmiştir.
Defence Turkey: Deniz Hava Komutanlığında Komutanız altındaki süre içinde meydana gelen yenilikler ve göreve başladığınız tarihten bugüne kadar Komutanlığın ana modernizasyon projelerinde yaşanan gelişmeler hakkında bilgi verir misiniz?
Tuğa. Alper YENİEL: Ağustos 2018 ayından itibaren bugüne kadar büyük bir gururla deruhte ettiğim Deniz Hava Komutanlığı görevim boyunca birçok modernizasyon ve yeni hava aracı projesi hayata geçti. Bu projelerin en başında tabi ki yerli ve milli imkânlarla üretilen ve bölge coğrafyasında Deniz Kuvvetleri Komutanlığımızın büyük bir üstünlük elde etmesini sağlayan İHA ve SİHA’ların önemli bir kuvvet çarpanı olarak deniz hava harekâtımızda kullanılmasıdır.
İHA Temin Projeleri kapsamında, 2018-2019 yıllarında 10 adet Bayraktar TB2 İHA/SİHA ve 4 adet ANKA-B İHA ile başlattığımız İHA harekâtı, 2021 yılı başında envanterimize ilave edilen 2 adet ANKA-B (THS) İHA ile daha da güçlenmiştir. Ayrıca; 2021 yılı sonuna kadar 6 adet uydu kontrollü ANKA-B (THS) S/İHA’nın, 2023 yılı sonuna kadar ise ilave 15 Taktik SİHA’nın komutanlığımıza katılması planlanmaktadır. Bu kapsamda; hâlihazırda 16 olan İHA/SİHA sayımız, 2023 yılına kadar teslim alınacak ilave sistemlerle birlikte 37’ye ulaşacaktır.
İHA/SİHA Temin Projeleri kadar, bu sistemlerin konuşlandırılacağı Üs ihtiyacı da önem arz etmektedir. Bu kapsamda, ülkemizin ve KKTC’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik olarak, Donanmamızın kesintisiz olarak yürüttüğü faaliyetlere S/İHA desteği sağlanması maksadıyla, KKTC’de bulunan Geçitkale Meydanı teslim alınmış 05 Kasım 2019 tarihinde Geçitkale Deniz Hava Meydan Komutanlığı teşkil edilmiştir.
MELTEM-3 Projesi kapsamında envantere girecek olan 6 adet P-72 Uçağından ilki Aralık 2020’de, ikincisi ise Mart 2021’de görev yapmaya başlamış ve Deniz Karakol Uçaklarımızın sayısı P-235 D/K Uçakları ile birlikte 8’e ulaşmıştır. 2021 yılı sonuna kadar 2, 2022 yılı ilk çeyreğinde 2 olmak üzere toplam 4 adet P-72 uçağı daha teslim alınacaktır.
Yine, MELTEM-3 Projesi kapsamında üçüncü C-72 Uçağı 2021 yılı Nisan ayında envantere kazandırılarak, Genel Maksat Uçağı sayımız 3’e yükseltilmiştir.
Hava aracı sayılarındaki artışın bir sonucu olarak, pilotlarımızdan bir kısmını kendi bünyemizde yetiştirme ihtiyacı ortaya çıkmış olup, bu kapsamda 26 Nisan 2019 tarihinde Deniz Tayyare Uçuş Okulu kurulmuştur. Okulumuz bünyesinde icra edilen kurslar neticesinde şu ana kadar toplam 2 dönem halinde 8 helikopter pilotu mezun edilerek göreve hazır bir şekilde uçuş filolarına kazandırılmıştır. Hâlihazırda 6 pilot adayının eğitimlerine de devam edilmektedir.
Helikopterlerimiz arasında konfigürasyon birliği sağlanması maksadıyla, envanterimize 2001-2002 yıllarında kazandırılan ilk paket 7 adet SH-70 helikopterlerinden 5 adetine modernizasyon işlemi uygulanarak, anılan helikopterler ikinci pakette teslim alınan 17 helikopterin seviyesine yükseltilmiştir. Kalan son iki helikopterin modernizasyon işlemlerinin ise Nisan 2022’ye kadar tamamlanması planlanmaktadır.
Öte yandan, geleceğe yönelik olarak; Genel Maksat Helikopterleri, Yeni Nesil Deniz Helikopterleri, Uzun Menzilli Yeni Nesil Deniz Karakol Uçakları, Başlangıç ve Temel Eğitim Helikopter ve Uçakları, Fırkateyn/LHD/Uçak Gemisi gibi çeşitli su üstü platformlarına konuşlanabilecek Taarruz Helikopteri/Uçakları ile İHA/SİHA/GİHA’lar gibi çeşitli hava araçlarının teminine yönelik çalışmalarımıza devam etmekteyiz.
Bu kapsamda; yerli ve milli imkânlarla geliştirilen, sınıfında dünyanın en iyileri arasında gösterilen T129 ATAK Helikopterlerini bünyemize kazandırmak için, Kara Havacılık Komutanlığı’nda icra edilen “ATAK Helikopteri Pilot İntibak Kursu”na 4 helikopter pilotu tefrik edilmiştir.
MELTEM Projeleri neticesinde teslim alınan P-235 ve P-72 Deniz Karakol Uçaklarımızda “Milli Komuta Kontrol ve Savaş Yönetim Sistemi” kullanılmasına yönelik olarak, DzKK’lığı bağlısı Araştırma Merkezi Komutanlığımızın (ARMERKOM) koordinesinde HAVELSAN A.Ş. ile birlikte çalışmalara başlanmış, uçuş ve bakım ekiplerimizin vermiş olduğu katkılar neticesinde “ADVENT MARTI SYS Prototip Yazılımı” ile yapılan uçuşlu test faaliyetlerinde başarılı sonuçlar elde edilmiştir. İlk uçuş ile birlikte önemli bir aşamaya gelen çalışmaların önümüzdeki dönemde ivmelenerek olgunlaşmasıyla birlikte, DzKK’lığının fikri mülkiyet ve lisans haklarına sahip olduğu ADVENT MARTI SYS’nin, İHA Sistemleri dahil tüm deniz hava unsurlarına entegre edilmesi ve ADVENT Savaş Yönetim Sistemi (SYS)’ne sahip diğer tüm platformlarla birlikte çalışabilir olabilmesi için gerekli sistem mühendisliği, prototipleme ve projelendirme çalışmalarına devam edilmektedir.
Sonoboy Analiz Sisteminin İyileştirilmesi kapsamında; ARMERKOM koordinesinde, Koç Bilgi ve Savunma Teknolojileri A.Ş. ve ASELSAN A.Ş tarafından akustik analiz sistemine yönelik çalışmalar sonucunda P-235 Uçağı ile deneme uçuşları icra edilmiştir. Geliştirilen sistem ile başarılı bir şekilde sonoboy (aktif/pasif) işlenebilmekte olup çalışmalara devam edilmektedir.
Mevcut sistemler ile icra edilen keşif/karakol görevlerinde elde edilen ufuk ötesi ticari temasların tespitleri arttırmak üzere Ana Bakım Komutanlığı bünyemizde bir çalışma yapılmış ve temas sayılarının 10 kata kadar artırılması sağlanmıştır.
Kara üzeri alçak irtifalarda yaşanabilecek kaza-kırımların önlenebilmesi maksadıyla Deniz Hava Komutanlığı bünyesinde bulunan tüm AB-212 ve SH-70 helikopterlerine Helikopter Engel Tanıma Sistemi (HETS) montajı yapılmış ve helikopterlere alçak irtifadaki engellerden sakınma imkanı kazandırılmıştır.
Görev sürem boyunca meydanlarımızın alt ve üst yapı modernizasyonu kapsamında başta İHA konuşlanma imkânları ve bakım hangarları olmak üzere çeşitli inşa faaliyetleri yapılmış ve yapılmaya devam edilmektedir.
Deniz Hava Komutanlığı bünyesinde, “Denize Düşen Helikopterden/Mecburi İniş Yapan Uçaktan Kaçma Kurtulma” Eğitimlerinin düzenli olarak yapılabilmesi maksadıyla, yüksek teknoloji ile donatılmış yeni bir “DUNKER Simülatör” projesi başlatılmıştır. Mayıs 2021 ayı itibarı ile simülatör binasının kabul faaliyetlerinin başlaması planlanmaktadır. Anılan tesis, dünyada benzerleri arasındaki en gelişmiş ve modern simülatör olarak öne çıkmaktadır.
Ayrıca hem askeri, hem de sivil uçuşların emniyetle icra edilebilmesi maksadıyla 02 Aralık 2020 tarihinde Yeni Uçuş Kulesi inşaat faaliyetlerine başlanmıştır. Projenin 2022 yılında tamamlanması planlanmaktadır.
Defence Turkey: Geleceğin muharebeleri, zaman, mekan ve vasıtaları bakımından çok boyutlu ve her türlü teknolojik yeniliğin rol oynayacağı bir ortamda cereyan edecektir. Geleceğin üç boyutlu harekat ortamında Deniz Havacılığını neler beklemektedir? Türk Deniz Havacılığı kendisini geleceğin muharebe ortamına gerek personel eğitimi, gerekse sabit ve döner kanatlı insanlı ve insansız hava aracı envanteri açısından ne şekilde hazırlamaktadır?
Tuğa. Alper YENİEL: Geleceğin üç boyutlu harekât ortamında Deniz Havacılığın önemi, tahmin edilebileceği gibi daha da artacak ve teknolojik gelişmeler neticesinde kendini devamlı yenilemesi gerekecektir. Daha uzun süre havada kalan, daha fazla menzile sahip, silah sistemleri daha gelişmiş, kullanım ömürleri daha uzun, işletme maliyeti daha düşük, her türlü meteorolojik şartta görev icra edebilen ve belki de günümüz dünyasının en gelişmiş otonom teknolojisi olan insansız hava araçları tercih edilecektir.
Bu şartlar altında yüksek teknoloji ile donatılmış hava araçlarına sahip olmak ve bu hava araçlarını yeterli donanıma sahip personel ile en iyi şekilde kullanmak için Deniz Hava Komutanlığı kendini hep güncel tutmalı, nitelikli uçucu ve yer personeli yetiştirmeli, yerli ve milli projeleri desteklemelidir.
Bu bilgiler ışığında Deniz Hava Komutanlığının görevini en iyi şekilde yerine getirmekte olduğunu düşünmekteyim. Son 3 yıl içerisinde envanterimize kazandırılan İHA/SİHA Sistemlerinin işletilebilmesi için çok kısa sürede birliklerimizi yeniden teşkilatlandırdık, kadro çalışmalarımızı tamamladık ve personel yetiştirme imkânlarımızı geliştirdik. Bu kadar kısa bir sürede gerçekleştirdiğimiz bu geçiş aslında komutanlığımızın deniz harekâtına ve ülkemize gelecekte sağlayacağı katkıların habercisidir. 2023 yılına kadar temin edeceğimiz İnsansız Hava Araçları ile Topel, Dalaman, Çanakkale ve Geçitkale Meydanı’na istinaden daha fazla sistem ile ve tüm denizlerimizde kesintisiz saha kaplamasının sağlanması planlanmaktadır.
Gelişen teknoloji ile DzKK’lığı geleceğin muharebe sahasına faydalı yük olarak SAR/ISAR özellikli S/Ü Arama Radarı, Otomatik Tanımlama Sistemi (OTS/AIS), E/H Cihazı, muhabere rölesi, sonoboy atabilme ve/veya diğer deniz hava vasıtaları tarafından atılan sonoboyları işleyebilme kabiliyetine sahip yeni nesil İHA’ların kazandırılmasını amaçlamaktadır. Ayrıca “Sürü İHA” teknolojisi ve Yapay Zekanın İHA’larda kullanımı konusundaki gelişmeler yakından takip edilmektedir. Bu gelişmeler ışığında, Deniz Kuvvetlerimizin bölge coğrafyasında hâkim olduğu öncü konumunu uzun yıllar boyunca sürdüreceğini değerlendirmekteyim.
Defence Turkey: Uzun bir gecikmenin ardından (öyle ki TCB-703 Deniz Genel Maksat Uçağı gecikme cezası olarak bilabedel teslim edilmiştir) TCB-751 kuyruk numaralı ilk P-72 Deniz Karakol Uçağı 11 Aralık 2020 tarihinde, ikinci uçak ise 11 Mart 2021’de DzKK’na teslim edilmiş ve 15 Aralık günü Deniz Hava Komutanlığı envanterine alınmıştı. Hizmete giren ATR72/600 (P-72) DKU’lar ile Deniz Hava Komutanlığı’na ne gibi ilave kabiliyetler kazandırılmıştır?
Tuğa. Alper YENİEL: P-72 D/K Uçağının hizmete girmesi ile P-235 D/K Uçağı imkan ve kabiliyetlerine ilave olarak daha fazla sonoboy taşıma ve atma, Link-16 veri aktarım sistemi ve Mk-46 Torpidosu ile birlikte Mk-54 Torpidosu atabilme kabiliyeti kazanılmıştır. Ayrıca P-72 Uçaklarının uzun süre havada kalış imkanı yüksek sürati sayesinde Batı Akdeniz’e kadar uzanan deniz sahasında harekat icra edilebilmektedir.
Defence Turkey: Envanterdeki P-235 ve P-72 DKU’lara Suüstü Harbine yönelik olarak Güdümlü Mermi kabiliyeti kazandırılması planlanmakta mıdır? Bu çerçevede ROKETSAN tarafından geliştirilmekte olan Orta Menzilli Gemisavar Füze (OMGF)’nin uçaklara entegrasyonu gündemde midir?
Tuğa. Alper YENİEL: Deniz Karakol Uçaklarının harekât etkinliğinin ve caydırıcı tesirinin harekât alanına tam olarak yansıtılabilmesi maksadıyla, yerli/milli imkânlar ile modern, hafif hava yer mühimmatlarının (ASM) geliştirilerek D/K Uçaklarına entegrasyonunun sağlanması önem arz etmektedir. “Havadan Satha Güdümlü Mermi (ASM) Geliştirilmesi ve Entegrasyonu” Projesi kapsamında envanterdeki P-235 ve P-72 D/K Uçaklarına Suüstü Harbine yönelik olarak asgari menzili 25 deniz mili olan Güdümlü Mermi kabiliyeti kazandırılması planlanmıştır.
Defence Turkey: DzKK’nın devam eden yeni suüstü harp gemisi projeleri ve 2022 yılında envantere girmesi beklenen Anadolu Amfibi Hücum Gemisi (LHD) göz önünde bulundurulduğunda ilave helikopter tedariki gündemde midir? Envanterdeki emektar AB-212 helikopterleri ne zaman hizmet dışı bırakılacaktır?
Tuğa. Alper YENİEL: LHD Anadolu üzerine konuşlanacak hava vasıtaları kapsamında; Genel Maksat, Orta Yük Nakliye, Havadan Erken İhbar, Taarruz ve Yeni Nesil Helikopter Projeleri hali hazırda devam etmektedir.
“Sahil-Gemi/Gemi-Gemi” arasındaki havadan nakliye ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik ihtiyaç duyulan 6 adet Genel Maksat Helikopterinin 2025-2027 yılları arasında envantere kazandırılması ve çağın gereksinimi olan yüksek teknolojik ekipmanlarla ile donatılmış bir hava aracı olması planlanmaktadır.
Orta Yük Nakliye Helikopteri Projesi ile birlikte Havadan Erken İhbar Helikopteri (HEİK) de eşzamanlı olarak devam etmektedir. Proje kapsamında Çok Maksatlı Orta Yük Nakliye (ÇMOYN) ve HEİK Helikopter ihtiyaçlarının ise, ilk 4’ü 2024 yılında olmak üzere 2030 yılına kadar kademeli olarak teslim alınacak 26 helikopter ile karşılanması planlanmaktadır.
Amfibi Harekâtta nakliye helikopterlerine refakat etme, çıkarma harekâtı icra eden deniz piyade unsurlarına yakın hava desteği sağlama ve taarruz uçakları tarafından angaje olunamayan hedef/bölgelere müdahale edebilme yeteneğine sahip 16 Taarruz Helikopterinin 2026 yılına kadar kademeli teslim alınmasının planlanmakta olup ilgili helikoptere dair pilot eğitimleri hali hazırda Kara Havacılık Okul Komutanlığı’nda devam etmektedir.
AB-212 Helikopterlerinin yıllara sari olarak hizmetten çıkması ile ortaya çıkacak deniz helikopteri ihtiyacına yönelik olarak, 2025-2028 yılları arasında kademeli olarak hizmete girecek ve gelecekteki bir deniz helikopterinin tüm teknolojik gereksinimlerini karşılayacak 12 adet Yeni Nesil Helikopter temini planlanmaktadır.
Defence Turkey: Pilot eğitimlerinde kullanılan ve 1995 yılında Filoya katılan TB-20 Trinidad Uçaklarının (7 adet) modernizasyonu veya değişimi gündemde midir?
Tuğa. Alper YENİEL: 25 yılı aşkın süredir kullanılan TB-20 Uçaklarının 3 adedi hizmet dışına ayrılmıştır. Halihazırda envanterde bulunan 4 adet TB-20 Eğitim Uçağı pilot idame eğitimleri ve deniz hava kontrolör eğitimlerinde kullanılmaya devam edilmektedir.
DzKK’lığının sabit kanat pilot ihtiyacını kendi bünyesinde karşılamasına olanak sağlamak maksadıyla Deniz Tayyare Uçuş Okulunda verilecek olan Sabit Kanat Pilotaj Eğitimlerinde; ilk etapta TB-20 Uçakları kullanılması planlı olup, TB-20 Uçaklarının yerine ise kısa vadede milli projemiz HÜRKUŞ Uçağının temini için hazırlıklar devam etmektedir. Yüksek performanslı temel jet eğitimi kabiliyetli HÜRJET Uçakları ile önümüzdeki dönemde uçak gemilerinde görev yapmak üzere Temel Jet Eğitimi almış pilotlarımızı yetiştirme hedefine ulaşılması planlanmaktadır.
Ayrıca, DzKK’lığının sabit kanat pilot ihtiyacını kendi bünyesinde karşılamasına olanak sağlayacak olan 6’sı Başlangıç, 6’sı ise Temel olmak üzere toplam 12 Eğitim Uçağının 2026 yılından itibaren hizmete girmesi planlıdır.
Defence Turkey: SH-70 Denizaltı Savunma Harbi/Suüstü Harbi (DSH/SUH) Helikopterinde yer alan eski nesil AN/AAS-44 Elektro-Optik Keşif, Gözetleme ve Hedefleme (FLIR) Sisteminin yeni nesil bir cihazla değişimi gündeme gelmiş ve bu kapsamda FLIR Systems ürünü StarSAFIRE 380-HLD FLIR Sistemi ile 2018 yılı ilk yarısında testler gerçekleştirilmişti. O tarihte basına yansıyan haberlerde ASELSAN ürünü CATS FLIR Sisteminin de test edileceği ifade edilmişti. Ancak söz konusu projede bugüne kadar herhangi bir sipariş basına yansımamıştır. Bu konuda gelinen son durum hakkında bize neler söyleyebilirsiniz?
Tuğa. Alper YENİEL: “SH-70 Helikopterleri Modernizasyon Projesi” kapsamında hâlihazırda SH-70 Helikopterlerinde mevcut AN/AAS-44 model FLIR'lerin günümüz ihtiyaçlarını karşılayacak uzun menzilli milli ve yerli bir FLIR ile değiştirilmesi planlanmaktadır.
P-235 ve P-72 Uçaklarına da yeni nesil E/O Sistemi entegre edilebileceği göz önünde bulundurularak, Aselsan tesislerinde aylık icra edilen hava araçları Elektro-Optik Pod geliştirilmesi ve mevcut CATS’in iyileştirilmesi toplantılarına DzKK’lığınca düzenli olarak iştirak edilmektedir.
Defence Turkey: Deniz Hava Komutanlığı için geleceğe yönelik olarak düşünce ve duygularınız nelerdir? Bu konuda mesajınızı alabilir miyiz?
Tuğa. Alper YENİEL: Tarihi 1914 yılında başlayan Deniz Havacılar olarak, geçmişte olduğu gibi bugün ve gelecekte de Mavi Vatanda deniz hak ve menfaatlerimizin korunmasında bize verilen bütün görevleri başarı ile yerine getirmek için büyük bir azimle, yılmadan ve bıkmadan yerine getireceğimizi, bu maksatla yerli ve milli imkânlarla üretilmiş modern ve güçlü bir deniz hava gücüne sahip olma gayesi ile çalışmalarımızı sürdüreceğimizi, belirtmek isterim.
Bu uğurda taarruz uçaklarına sahip bir deniz hava gücüne ulaşmak ana hedeflerimizden biridir. LHD Anadolu, LHD Trakya ve Yeni Nesil Uçak Gemisi ile envanterimize kazandırılacak taarruz uçaklarına sahip Deniz Kuvvetleri kendisine verilen tüm görevleri en üst seviyede yerine getirecektir.
Defence Turkey: Komutanım ilave edeceğiniz bir konu veya eklemek istediğiniz bir husus var mıdır?
Tuğa. Alper YENİEL: Deniz Hava Komutanlığına yaptığınız bu anlamlı ziyaretten dolayı teşekkürlerimi ifade etmek isterim. Yurttaşlarımız tarafından takip edilecek bu söyleşi vasıtasıyla pek çok insanımız Deniz Havacılığının geldiği bu nokta ile övünecek ve eminim ki pek çok gencimiz ileride bizim saflarımıza katılacaktır.
Defence Turkey: Sayın Komutanım, okuyucularımıza ayırdığınız değerli vaktiniz için teşekkür ederiz.
