Türk Kara Havacılığının Kalesİ 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü
Günümüz savaşlarının vazgeçilmez taktik ve lojistik destek aracı olan helikopterlerin kullanım sıklığı ve etkinliği her geçen gün artmakta, helikopterlerin savaşlardaki taktik ve lojistik avantajları yeni stratejilerin geliştirilmesine neden olmakta, böylece de helikopterler artık harekâtın merkezinde yer almaktadır. 1990’lı yıllardan itibaren Türkiye’de ağırlığını iyice hissettiren bu anlayış çerçevesinde hızla gelişen Kara Havacılığımız çağın en modern sistemlerini bünyesine katmıştır. İhtiyaçlar doğrultusunda yeni nesil hava araçlarına yönelik tedarik çalışmaları da sürdürülmektedir.
Hava araçlarının hiçbir aksaklık olmadan ve sürekli uçurulabilmesi için sağlam ve kesintisiz bir lojistik desteğe ihtiyaç vardır. Bu amaç doğrultusunda Milli Savunma Bakanlığı Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü (AFGM) bünyesinde faaliyet gösteren 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü (ABFM) hava araçlarının ikmal ve bakım faaliyetlerini yürütmek üzere 1948 yılında kurulmuştur. Fabrikada sabit ve döner kanatlı hava araçlarının fabrika seviyesi bakımları, onarımları, yenileştirmeleri, modifikasyonları ve modernizasyonları ile ilgili faaliyetler başarılı bir şekilde yürütülmektedir. Türk Kara Havacılığının kalesi konumundaki 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü’nde Kasım 2023 itibarıyla 800’ü İşçi olmak üzere Subay ve Mühendis kadrosuyla birlikte toplamda 1.100 personel görev yapmaktaydı.
5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü’nde uçak ve helikopterlere uygulanan bakım, onarım ve gövde yenileştirme faaliyetleri, modernizasyon işlemleri, kamu ve özel kuruluşlara verilen havacılık bakım desteği, kalite yönetimi, laboratuvar, kalibrasyon ve imalat faaliyetleri ile personelin duygu ve düşünceleri hakkında ilk elden bilgi edinmek maksadıyla Milli Savunma Bakanlığından alınan özel izin ile 16 Kasım 2023 tarihinde 5’inci ABFM tesislerine bir ziyaret gerçekleştirdik. Burada ilk olarak 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürü Tuğgeneral Kadir EĞRİBOYUN’u makamında ziyaret ettik ve kendisiyle kısa bir görüşme gerçekleştirdik. Akabinde Fabrika turu yaptık ve devam eden bakım, onarım, gövde yenileştirme ve modernizasyon çalışmalarını yerinde görüntüledik. Fabrika turumuz sırasında ilgili bölüm/atölye yetkililerinden devam eden çalışmalar hakkında bilgi edinme fırsatı bulduk.
Defence Turkey: 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü tesislerinin kapalı alan büyüklüğü ve başlıca faaliyetleri hakkında bize neler söyleyebilirsiniz?
Tuğgeneral Kadir EĞRİBOYUN: Milli Savunma Bakanlığı Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü (AFGM) çatısı altında faaliyet gösteren 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü Ankara Güvercinlik mevkiinde konuşlanmıştır. Yerleşke; atölye, hangar, depo ve hizmet tesislerinin bulunduğu toplam 82.000 m2 kapalı alana sahiptir. 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü’nün görevleri;
Kara Kuvvetleri Komutanlığına bağlı tüm uçak ve helikopterler ile diğer kuvvet, kamu kurum ve kuruluşlarına ait helikopterlerin fabrika seviyesi bakım, onarım ve yenileştirmelerini yapmak,
Hava araçları ile ilgili iyileştirme ve geliştirme çalışmalarını yapmak ve bu kapsamda gerekli görülen modifikasyon ve modernizasyonları uygulamak,
Fabrika seviyesinde ihtiyaç duyulan yedek parçaları imal etmek,
Kara Havacılık Birlikleriyle diğer Kuvvet ve Kuruluşlara gerektiğinde yerinde bakım onarım desteği sağlamak,
Hava araçları ile ilgili Üst Komuta Kademelerine ve Ast Birliklere Teknik Müşavirlik yapmak ve
•Hava Araçlarının Teknik Yönetim Sorumluluğunu (TYS) yürütmektir.
Bu faaliyetlerimizi, konularında uzmanlaşmış, deneyimli Subay, Astsubay, Devlet Memuru ve İşçilerimizle yürütmekteyiz.
5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü üstlendiği görevleri en iyi şekilde yerine getirmek ve Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK)’ne verdiği desteği artırmak için kabiliyetlerini sürekli olarak geliştirmektedir.
Fabrikamız TSK’nın envanterinde bulunan helikopter ve uçakların yanı sıra; döner sermaye aracılığıyla, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlara ait helikopter ve uçaklara da bakım ve onarım konularında uluslararası havacılık standartlarında hizmet vermektedir.
“Dünyanın Önde Gelen Helikopter Bakım Merkezlerinden Biri” olmayı kendine vizyon edinmiş 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü bu kapsamda Sikorsky Firması ile yetkili bakım ve onarım sözleşmesi imzalamış dünyadaki tek merkezdir.
Desteklenen her hava aracı, ulaşılan teknolojik seviye 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü personelinin emeğinin ve ülkemizin gururunun göklerdeki sembolüdür. Cumhuriyetimizin 100’üncü kuruluş yıl dönümünü yeni kutlamış olmanın haklı gururunu halkımızla yürekten paylaştığımızı vurgulayarak asil halkımıza şunları söylemek isteriz: Fabrikamız diğer tüm Askeri Fabrikalarımız gibi başta Türk Silahlı Kuvvetleri olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarına, dost ve müttefik ülkelere yönelik uluslararası kalite standartlarında üretim, bakım ve onarım yaparak milli harp sanayiimizin daha üst seviyelere çıkarılması için kendisine verilecek tüm görevleri layıkıyla yerine getirmeye her daim hazırdır ve hazır olacaktır.”
Kara Havacılığının “Yorulmaz” Bakım & İdame Savaşçıları
Türk Silahlı Kuvvetlerinde personel ve malzeme taşıma amaçlı genel maksat helikopterleri ile taarruz, keşif ve eğitim helikopterleri yoğun olarak kullanılmaktadır. Helikopterler; görev yaptıkları koşullar, maruz kaldıkları titreşim, korozyon ve kullanım ömürlerinin dolması gibi sebeplerle veya kaza kırım nedeniyle yenileştirmeye tabi tutulmaktadırlar.
Bu kapsamda 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü’nde devam eden helikopter yenileştirme çalışmaları hakkında fabrika gezimizde bir sonraki durağımız Gövde Grup Amiri olurken, yapılan faaliyetlerle ilgili ise bize şu bilgileri aktardı:
“Helikopterler, her yıl yapılan gövde durum değerlendirmelerine göre yenileştirmeye alınmaktadır. Helikopterlerin bütün parçaları tamamen sökülmekte, sökülen parçalar ilgili atölyelere sevk edilerek gerekli kontrol, onarım ve yenileştirmeleri yapılmaktadır.
Ayrıca helikopterlerin gövde boyaları tamamen sökülerek hasar ve çatlak kontrolleri yapılmakta, gövde üzerinde gerekli görülen onarımlar yapıldıktan sonra helikopterlere astar boya işlemi uygulanmaktadır. Bu işlemden sonra montaj işlemine başlanmaktadır.
İlgili atölyelerde kontrolleri, onarımları ve yenileştirmeleri tamamlanan malzemeler ile ömürden dolayı değişecek malzemelerin montajı tamamlandıktan sonra helikopter yenilenmiş olarak uçuşa hazır hale getirilmektedir.”
Kaza kırım sonucunda büyük çaplı hasara uğramış helikopterlerin gövdeleri, gövde onarım mastarları ile onarılıyor.
Hava araçlarının gövde ve yapısal parçalarının onarımı da Gövde Onarım Atölyesinde gerçekleştiriliyor. Bu kapsamda ilk olarak helikopter gövde ve yapısal parçaları ayrıntılı bir şekilde kontrol ediliyor ardından tespit edilen hasar, korozyon ve çatlaklar ilgili doküman ve prosedürlere göre onarılıyor. Burada yapılan işlemler ihtiyaç duyulması halinde yine 5’inci ABFM’nin destek verdiği birliklere gidilerek yerinde de yapıla biliniyor.
Gezimizin bir sonraki durağında ise bu kez Motor Aksesuar kısmındayız. Bu bölümde, Helikopterin önemli parçalarından biri olan motor, motor atölyesinde tüm parçalar sökülerek tek tek kontrol edilirken, sonrasında bakım, onarım ve yenileştirmeleri yapılıyor. Bir sonraki aşamada ise test sürecine geçiliyor.
“Bu atölyede motor bölümünde eğitimli ve yetişmiş personelle birlikte sabit ve döner kanatlı hava araçlarına ait türbinli ve pistonlu motorlar ile bunlara ait alt parçaların bakım, onarım ve yenileştirme işlemleri yapılmaktadır.
Buraya yenileştirme veya onarım için gelen motorlar en küçük detayına kadar sökülerek kontrol edilmekte, ömrü dolan parçalar değiştirilmekte, hasarlı malzemeler ve parçalar onarılmakta, müteakiben montaj işlemi tamamlanan motorlar teste hazır hale getirilmektedir.
Montaj hattında işlemi biten helikopter motorları, performans değerleri ölçülmek üzere bilgisayar kontrollü motor test tezgâhlarında uçuş şartları simüle edilerek denenmektedir. Gerekli performans değerlerini sağladığı tespit edilen motorlar helikopterlere takılmak üzere gövde montaj atölyesine veya birliğine gönderilmektedir.” diye açıklıyor Motor Aksesuar Grup Amiri bu atölyede yürütülen faaliyetleri. Şüphesiz sabit ve döner kanatlı hava araçlarının en hayati parçası olan motorların her daim sorunsuz görev yapmasının arkasında buradaki kapsamlı ve detaylı çalışmalar yer alıyor.
Motorlarda olduğu gibi, aktarma organları, dişli kutuları, hidrolik sistemler ve bu sistemlere ait yatak ve keçeler, pal ve pervanelerin ölçme, değerlendirme, bakım ve onarım işlemleri, kapsamlı testleri de buradaki deneyimli personel tarafından havacılık standartlarına uygun olarak gerçekleştiriliyor.
Pal Pervane Kısım Amiri ise 5’inci ABFM’nin kuyruk rotoru ve ana rotor pallerine ve pervanelere yönelik bakım onarım ve yenileştirme kabiliyetlerini şöyle anlatıyor:
“Bu atölyede, hava araçlarına ait pal ve pervanelerin bakım, onarım ve yenileştirme işlemleri ilgili teknik yayın, iş prosedürleri ve uluslararası havacılık standartlarına uygun şekilde yapılmaktadır. Çeşitli hasarlardan dolayı atölyemize gelen pervane ve paller ilk olarak kalite kontrol personelimiz tarafından kontrol edilerek yapılacak onarıma karar verilmektedir. İlgili parçanın yenileştirme kitabına göre gerekli onarımı yapılmaktadır.
Pal veya pervanelerdeki gözle görülemeyen hasarlar X-RAY cihazı kullanılarak detaylı olarak kontrol edilmekte ve tespit edilen hasarlara yönelik onarım işleminden sonra boyama ve statik balans işlemi yapılarak pal veya pervaneler kullanıma hazır hale getirilmektedir.”
Havacılıkta bakım faaliyetlerinde yapılabilecek en küçük hata bile insan hayatına ve çok büyük maddi kayıplara neden olacağından, her parça ayrıntılı bir şekilde kontrolden geçirilmekte. Hava Araçlarına ait parçalar kimyasal ve mekanik yöntemler kullanılarak temizleniyor. Tahribatsız muayene yöntemleriyle parçalar üzerinde gözle görülemeyen çatlaklar tespit edilirken, kullanılması uygun olan parçalar hazırlanarak yeniden kullanıma veriliyor
5’inci ABFM bünyesinde Yağ Analiz, Kimya ve Metalografi Laboratuvarları da bulunuyor. Hava araçları sistemlerinden periyodik aralıklarla alınan yağ numuneleri, Yağ Analiz Laboratuvarında çeşitli analizlerden geçirilmekte ve sistemlerdeki arızalar daha başlangıç aşamasında tespit ediliyor. Bu sayede hava araçlarının parçaları sökülmeye gerek kalmadan, aşınmalar tespit edilerek olası can ve mal kayıpları önlenmiş oluyor. Kimya Laboratuvarında, hava araçlarının kritik yerlerinde kullanılan yapıştırıcı ve dolgu malzemelerinin uygunluğunun testleri yapılırken, Metalografi Laboratuvarında ise metal malzemelerin, kimyasal kompozisyon, sertlik ve çekme deneyleri yapılarak istenilen değerleri sağlayıp sağlamadıkları tespit ediliyor.
Hava araçlarının bakım ve onarımları sırasında kullanılan mekanik ve elektronik cihaz ve aletlerin doğruluğunun ölçülmesi ve hatalarının giderilmesi için yılda yaklaşık 7.000 alet ve cihazın kalibrasyon işlemleri yapılıyor. Bu işlemler ve diğer hassas onarımlar; toz, nem ve sıcaklık kontrollü özel ortamlarda gerçekleştiriliyor.
Hava araçları üzerinde kullanılan ve “Aviyonik Sistemler” olarak adlandırılan ileri teknoloji ürünü göstergeler, haberleşme, seyrüsefer, elektronik karşı koyma ve atış kontrol sistemlerinin bakım, onarım, yenileştirme ve iyileştirme faaliyetleri, alanında deneyimli ve nitelikli personel tarafından gerçekleştirilmekte. Pek çok elektronik test cihazının tasarım ve üretim faaliyetleri ise tamamen Türk mühendis ve işçilerinin çalışmalarıyla yapılıyor. 5’inci ABFM Aviyonik Grup Amirliği hava araçlarında kullanılan bütün elektronik cihazlarla ilgili olarak yürütülen tasarım, geliştirme, teknik dokümanların hazırlanması, iş prosedürlerinin geliştirilmesi ve modernizasyon faaliyetleri ile ilgili mühendislik görevlerini yürütüyor.
5’inci ABFM’de bilgisayar kontrollü tezgâhlarla Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK)’nin ihtiyacını karşılamak üzere yılda ortalama 1.000 çeşit yedek parçanın üretimi de yapılmakta. Yurt dışından temin edilen ürünlerin fabrika imkânlarıyla veya yurt içi piyasada imal edilebilmesine yönelik çalışmalar da burada sürdürülüyor. Yerli firmaların ciddi oranda desteklendiği bu faaliyetler neticesinde, yurt dışına giden döviz önemli ölçüde azalırken, katma değerin ülke içerisinde kalması sağlanıyor.
18.000 kalem malzemenin imal edildiği 5’inci ABFM İmalat Etüd Bölüm Amiri, 5’inci ABFM’nin kalite anlayışı, kalite politikası ve devam eden kalite güvence faaliyetleri hakkında önemli detaylar aktarıyor:
“Müdürlüğümüzde imal edilebilecek olan malzemeler ile ilgili keşiflerin yapılması, teknik resimlerin ve bilgi paketlerinin hazırlanmasına yönelik faaliyetler yürütülmektedir. Ayrıca, yurt dışı kaynaklı malzemelerin yurt içinde imal edilebilirliği araştırılarak imal edilebilecek olanların teknik bilgi paketleri hazırlanmaktadır. Bu malzemelerin yurt içi piyasada üretilmesi ile ilgili faaliyetler takip edilmektedir.
Türkiye’de yerli ve seri montaj helikopter üretiminin (UH-1H) yapıldığı ilk askeri fabrika olan ve halihazırda helikopter konusunda dünyanın önde gelen helikopter bakım merkezlerinden biri konumundaki 5’inci ABFM’de yürütülen faaliyetler tüm çalışanların katılımıyla Toplam Kalite Yönetimi anlayışı içinde icra edilmektedir. Bu kapsamda tüm personele kurum içinden ve dışından olmak üzere çeşitli konularda eğitimler verilmektedir. Ürün ve hizmetin kalitesini, verimliliğini, personel ve müşteri memnuniyetini artırmak amacıyla alınan her türlü öneri değerlendirilmekte ve uygulamaya yansıtılmaktadır.
5’inci ABFM, Kalite Politikasını; ‘Başta Türk Silahlı Kuvvetleri olmak üzere ürün ve hizmet verdiği kurum ve kuruluşun ihtiyacını zamanında, en ekonomik şekilde, uluslararası havacılık standartlarına uygun kalitede karşılayacak seviyeye ulaşmak ve idame ettirmek için, hizmet sunulan her alanda kalite, iş sağlığı ve güvenliği ile çevre yönetimi gereklerinden taviz vermeden üretim ve tasarım faaliyetlerini sürekli iyileştirmek ve geliştirmek’ olarak belirlemiştir. Fabrika Müdürlüğümüz ‘AQAP-2110/2310 NATO Endüstriyel Kalite Güvence Sistem Belgeleri’nin yanı sıra sivil havacılık kapsamında ‘SHY-145 Sivil Havacılık Onaylı Hava Aracı Bakım Kuruluşu Belgesi’ne de sahiptir.”
Bütün aksamları tek tek elden geçen ve bakım, onarım, yenileştirme ve modernizasyon işlemleri tamamlanan helikopterlerin son durağı ise uçuş hattı. Son aşama olan test uçuşu tam performans yer çalıştırması ile başlıyor. Deneyimli test pilotları tarafından yer ve uçuş testleri ile alt sistemlerin testleri yapılarak helikopterlerin son kontrolleri tamamlanıyor.
Aynı zamanda helikopter test pilotu da olan Kalite Yönetim Müdürü, uçuşa elverişliliği tam, göreve hazır çelik kanatların yuvadan uçmadan önceki son faaliyetlerini ise şöyle özetliyor:
“Birimimizde hava araçlarının ve motor performanslarının uçuşa elverişliliği test edilmektedir. Bu maksatla ilk yer çalıştırmasından başlayarak tüm sistemlerle ilgili kontrol ve ayarlar yapılmakta, müteakiben uçuş kontrolleri tamamlanmaktadır.Hedefimiz, işlemi tamamlanan hava araçlarının sorunsuz olarak birliklerine teslim edilmelerini sağlamaktır. Tüm işlemlerin ardından boya atölyesinde görev fonksiyonuna uygun muharebe rengine boyanan helikopter artık göreve hazır olmaktadır.”
5’inci ABFM hava araçlarına yaptığı büyük katkıların dışında yine kendisine verilen görevleri en iyi şekilde yerine getirmek amacıyla çalışmalarını sürekli olarak yenilemekte. Bu bağlamda, Fabrika Müdürlüğü ülkemizde meydana gelebilecek “Orman Yangınları” ile mücadele faaliyetleri kapsamında verilen görevi büyük bir ciddiyetle kısa zaman içerisinde tamamlayarak Yangın Söndürme Kitlerini üretmiş ve millileştirmiş durumda. ASFAT kanalı ile yurt dışına satışı da gerçekleştirilen Yangın Söndürme Kitleri, ana yurdun önemli zenginliği olan orman ve tabiatın korunmasında hayati bir rol oynuyor. Peki bu sistemler nerede üretiliyor? Şu ana kadar ne üretim gerçekleştirildi?
Önceki yıllarda yurtdışından tedarik edilen yangın söndürme kitleri; MSB Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü (AFGM)’ne bağlı 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğünce yerli ve milli imkânlar kullanılarak 2021 yılından itibaren testleri tamamlanarak üretilmeye başlanmıştır.
"5'inci Ana Bakaım Fabrika Müdürlüğünce MSB, İçişleri Bakanlığı ve Tarım Orman Bakanlığı envanterindeki helikopterlerde kullanılmak üzere şu ana kadar, 2,5 ton kapasiteli 27 adet, 7,5 ton kapasiteli 8 adet Yangın Söndürme Kiti üretimi gerçekleştirilerek kullanıma sunulmuştur." diye özetliyor 5'inci ABFM İml. Yrd. Gr. Amiri son üç yılda üretimi tamamlanıp, envantere dahil olan yangın söndürme kitlerine yönelik sorumuzu.
Yerli ve milli imkânlar kullanılarak üretimi yapılan yangın söndürme kitleri, üretiminden itibaren ülkemizde meydana gelen özellikle büyük orman yangınlarında etkili ve etkin bir şekilde kullanılarak yangınların söndürülmesine büyük katkı sağladığını, yaban ve doğal hayatın korunmasında sabit ve rotorlu platformlarımızın en önemli bileşenlerinden biri olduğunu vurgulamamız gerekiyor.
Bu kapsamda daha detaylı sorularımızı bu kez, Yangın Söndürme Kitlerinin 5’inci ABFM’de üretim süreci, kapasiteleri, yerli üretimin getirdiği kabiliyetler ve devam eden çalışmalar üzerine ASFAT Tedarik ve Lojistik Direktörü Atilla SERT’e yöneltiyoruz.
Defence Turkey: ASFAT – 5’inci ABFM Yangın Söndürme Kitlerinin üretimi nasıl başladı?
Atilla SERT: Son yıllara ait meteorolojik veriler daha önce benzeri görülmemiş sıcaklar, kuvvetli rüzgarlar, iklim değişikliği, Yeşil Vatan Savunmasının, Havadan Mücadele ile etkin olarak yapılmasını kaçınılmaz ve zorunlu hale getirmiştir.
Faaliyet alanı VATAN SAVUNMASI olan ASFAT, Askeri Fabrikalar ve Tersanelerimizin imkân ve kabiliyetlerinin arttırılarak etkinlikle kullanılmasında KUVVET ÇARPANI rolünü her geçen gün arttırarak devam ettirmektedir.
Bilindiği üzere Cumhuriyet tarihimizin en büyük orman yangınlarını 2021 yılında yaşadık, Temmuz-Ağustos döneminde 200’den fazla orman yangını ile mücadele etmek durumunda kaldık, 140 bin hektar ormanımızı kaybettik.
ASFAT, havadan yangınla mücadele için 5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü mühendis ve işçi ordusu ile birlikte Yangın Söndürme Kitlerini ülkemizde ilk defa üreterek orman yangınları ile mücadeleyi etkin hale getirmiştir. Çok şükür ki yanan orman alanımız 2022 ve 2023 dönemlerinde 2021’e göre 10 da 1’e düşmüştür.
Defence Turkey: Üretimi yapılan Yangın Söndürme Kitleri ve devam eden çalışmalar hakkında bize neler söyleyebilirsiniz?
Atilla SERT: 2,5 Ton ve 7,5 ton kapasiteli Yangın Söndürme Kit üretimi ile başladığımız Yeşil Vatan Savunması, 5’inci ABFM tarafından Güç Paketi, Köpük Düzenleyici, Deniz Kurtarma Teçhizatı üretimleri, Helikopter Gövde Altı Tank Entegrasyonu, Bakım Onarım ve Mükemmeliyet Merkezi oluşturulması yönü ile devam etmektedir. Talebe göre Kitlerin kapasiteleri kolaylıkla değiştirilebilmektedir.
Ülkemizin halihazırda ulaştığı Yangın Söndürme Kit envanterinin büyük çoğunluğunu ASFAT-5’inci ABFM kitlerinden oluşmaktadır.
5’inci ABFM Yangın Söndürme Kitleri için NATO Stok Numarası alınmış olup benzerlerinin üzerinde kalitede ve dünya fiyatlarının çok altında bir maliyet ile üretilmektedir. Üretimi gerçekleştirilen Yangın Söndürme Kitlerinin yurtdışı ihracatı da gerçekleşmiştir.
Dünyadaki Havadan Yangınla Mücadele organizasyonları, federasyonları, fuarları, kendine özgü ekosistemi, teknolojik gelişmeleri dikkate alındığında ülkemizde Orman Yangınları ile Havadan Mücadele için yapılacak daha çok işin olduğu açıktır. ASFAT ve AFGM Yeşil Vatan Savunmasında ön saflarda olmaya devam edecektir.”
5’inci Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü bugüne kadar kazandığı tecrübe, sürekli geliştirdiği ve arttırdığı kabiliyetleri, nitelikli personeli ve hızla gelişen havacılık teknolojisini takip etmek için yürüttüğü modernizasyon faaliyetleri ile TSK’da çok önemli bir yer edinmiş ve aynı zamanda diğer Askeri Fabrikalar gibi ülke ekonomisine çok büyük kazanımlar sağlamakta.
Yürütülen bakım, onarım, yenileştirme, modernizasyon, hatta yangın söndürme kitleri gibi önemli ekipmanların üretiminin yanı sıra burada kaza kırım ve başka nedenlerle kullanılamaz hale gelen helikopterler, yapılan kapsamlı çalışmalar sonucu yeniden envantere kazandırılıyor.
5’inci ABFM tarafından gerçekleştirilen özverili çalışmalar neticesinde kazanılan kabiliyetler sayesinde uzun yıllardır yurt dışında yapılan pek çok işlem Fabrika bünyesinde yapılır hale gelmiş ve böylelikle bu işlemlerin maliyeti büyük oranda düşürülerek, onarım süresi kısaltılarak hava araçlarının faal oranı yüksek tutulabiliyor.
5’inci ABFM’nin teknik açıdan değerlendirmesini ise 5’inci ABFM Teknik ve Proje Yönetim Müdürü özetliyor.
“5’inci ABFM; Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) envanterindeki döner kanatlı hava araçları ile Kara Kuvvetleri Komutanlığı (KKK) envanterindeki sabit kanatlı hava araçlarının Teknik Yönetim Sorumlusu (TYS)’dur.
1948 yılından itibaren envanterimizdeki hava araçlarının depo seviyesi bakım yeteneği kapsamında yapısal, motor ve avionik konularında, sahip olduğu teknik kadro ile bakım, onarım ve modernizasyon faaliyetlerine yönelik çözümler üreten Fabrika Müdürlüğümüz; sorumluluğundaki tüm hava araçları ile ilgili olarak Türk Silahlı Kuvvetleri’nin modernizasyon projelerine teknik katkı sağlamaktadır. 5’inci ABFM vizyonunu “Dünyanın Önde Gelen Helikopter Bakım Merkezlerinden Biri Olmak” olarak belirlemiştir.
Faaliyet alanımızda mükemmeliyet merkezi olma yolunda yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında ülkemizdeki savunma sanayisinin çok daha ileriye gitmesine muazzam katkılar sağlayacak olan üniversite - savunma sanayisi- Silahlı Kuvvetler üçgenini hayata geçirecek projeler üzerinde titizlikle çalışmaktayız.
Tüm faaliyetlerimiz; AQAP-2110 (tasarım, geliştirme ve üretim için NATO kalite güvence gerekleri), AQAP-2310 (havacılık, uzay ve savunma yüklenicileri için NATO kalite yönetim sistemi gerekleri),
TS-45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Sistemi ile sivil havacılığa bakım ve onarım hizmeti vermek amacıyla sahip olduğumuz SHY-145 belgesi çerçevesinde uluslararası standartlara uygun olarak takip edilmektedir.
Hava araçlarının hızla gelişen teknolojiye ayak uydurması, daha verimli ve uzun süre kullanılabilmeleri amacıyla tamamı Türk mühendis, işçi ve teknisyenlerinin ortak çalışmaları sonucu uygulanan yenileştirme, modifikasyon ve modernizasyonlar ile ülkemizin imkân ve kabiliyetlerini geliştirmekte, üstlenilen her türlü görevin en iyi şekilde yerine getirilmesine katkı sağlamaktayız.
Özelikle son yıllarda Milli Savunma Bakanlığı (MSB)’nın çatısı altında sağlanan büyük destekle tesis, teçhizat, eğitim ve personel yönünden büyük bir atılım başlatılarak çok büyük gelişmeler sağlanmıştır.
Teknolojiyi yakalama yolunda son yıllarda aldığımız destekle kurduğumuz; 3D Tasarım Ofisi, Tahribatlı Muayene, Sanal Gerçeklik Ofisi ve günümüz mühendislik teknolojilerine uygun olarak yeniden yapılandırdığımız atölyelerimiz sayesinde tüm döner kanat ve sabit kanat hava araçlarıyla ilgili problemler günümüz mühendislik teknolojilerini kullanarak fabrikamız bünyesinde çözümlenebilmektedir.
Ayrıca 3D Tasarım Ofisi’nde her türlü tersine mühendislik faaliyetleri gerçekleştirilip eklemeli imalat yöntemleriyle hızlı prototipleme yapılırken, fabrikamızın tahribatlı/tahribatsız muayene yetenekleri ile mevcut veya imal edilmiş sistem malzemelerinin teknik özellikleri tanımlanabilmektedir. Sanal Gerçeklik Ofisimizde oluşturduğumuz kurumsal hafıza sayesinde hem makine öğrenmesi, hem de personelin teknik geliştirme çalışmaları profesyonel şekilde yürütülmektedir.
AFGM çatısı altında ülkemizdeki yerli firmalarla imzaladığımız Stratejik İşBirliği Anlaşmaları (SİA) çerçevesinde yapısal, motor ve güç grubu ile havacılık elektroniğine ait Türk mühendislerinin geliştirdiği yerli ve milli sistemler sayesinde dışa bağımlılık oranımız büyük ölçüde azalmakta olup bu sayede ülkenin kaynaklarının yurt dışına gitmesi engellenmektedir. Üniversiteler ve meslek liseleri ile yapılan protokollerle ülkemizin havacılık sektöründe çalışacak kalifiye mühendis ve teknisyen alt yapısına da katkıda bulunulmaktadır”
